آفتکشها و مواد باغبانی • Zinc / aluminium phosphide
مسمومیت با قرص برنج و فسفید روی (سم موش و انبار)
اگر خوراکی یا مادهٔ مشکوک خورده است
در بلع مادهٔ سمی یا چوب بلال، منتظر بروز علامت نمانید؛ فوراً با دامپزشک تماس بگیرید.
انجام دهید
- با کلینیک تماس بگیرید و برای انتقال ایمن آماده شوید.
- زمان شروع، مقدار احتمالی، وزن حیوان و نام ماده یا دارو را یادداشت کنید.
- بستهبندی یا عکس ماده را همراه ببرید؛ فیلمبرداری نباید انتقال را عقب بیندازد.
انجام ندهید
- خودسرانه استفراغ ایجاد نکنید؛ نمک، آباکسیژنه، زغال یا داروی انسانی ندهید.
- به حیوان بیهوش، در حال تشنج یا دچار مشکل تنفسی آب یا غذا به زور ندهید.
- برای دیدن اینکه «خودش خوب میشود» صبر نکنید.
منبع: کمکهای اولیهٔ AVMA · یافتن کلینیک · بانک سموم

پاسخ کوتاه
قرص برنج و فسفید روی (سم موش و انبار) چقدر خطرناک است؟
در اسید معده گاز فسفین میسازد که ریه، قلب و کبد را درگیر میکند. پادزهر اختصاصی ندارد و گازِ استفراغ حیوان میتواند برای افراد اطراف هم خطرناک باشد.
نکات کلیدی:
- مادهٔ مؤثر: فسفید روی یا فسفید آلومینیوم که در معده گاز فسفین آزاد میکند
- کجا پیدا میشود: طعمههای گندم یا خمیری سم موش در باغ و انبار، قرصهای گازدهی انبار غلات (قرص برنج)
- شروع علائم: ۱۵ دقیقه تا ۴ ساعت؛ آسیب کبد و کلیه ممکن است روزهای بعد ظاهر شود.
اقدام فوری
- همین حالا به کلینیک بروید و پیش از رسیدن تماس بگیرید تا آماده باشند.
- در خودرو پنجرهها را باز نگه دارید؛ استفراغ را بدون دستکش و تهویه لمس یا بو نکنید.
آنچه نباید کرد
- القای استفراغ در خانه یا در فضای بسته
- دادن آب یا غذای زیاد (اسید معده را بیشتر و گاز را زیادتر میکند)
- صبر کردن تا بروز علامت
پیش از تماس با دامپزشک اینها را آماده کنید
- گونه، سن و وزن تقریبی حیوان
- نام دقیق محصول و بستهبندی یا عکس برچسب
- حداکثر مقداری که ممکن است خورده یا لمس کرده باشد
- ساعت تقریبی تماس یا خوردن
- علائمی که تا الان دیدهاید
- بیماریها و داروهای فعلی حیوان
علائم
- استفراغ مکرر (گاه با بوی سیر یا ماهی گندیده)
- شکم دردناک و نفخکرده
- تنفس سریع و دشوار
- ضعف، لرزش، تشنج و شوک
زمان شروع: ۱۵ دقیقه تا ۴ ساعت؛ آسیب کبد و کلیه ممکن است روزهای بعد ظاهر شود.
درمان در کلینیک
در ساعت اول، کاهش اسید معده و شستشو در فضای پرتهویه، اکسیژن، سرم، محافظ کبد و درمان حمایتی شدید؛ پیشآگهی به سرعت رسیدن بستگی دارد.
تصمیم درمانی فقط با دامپزشک است؛ این توضیح برای آمادگی شماست.
پیشگیری
- در خانه و حیاط بهجای طعمهٔ سمی از تلهٔ مکانیکی و بستن ورودیها استفاده کنید
- اگر انبار یا مزرعه گازدهی شد، حیوانات را تا تهویهٔ کامل دور نگه دارید
- از همسایه و سمپاش بپرسید چه سمی و کجا گذاشتهاند
پرسشهای متداول
آیا قرص برنج و فسفید روی (سم موش و انبار) برای سگ، گربه، پرنده، خرگوش، جوندگان کوچک خطرناک است؟
بله؛ درجهٔ خطر «کشنده». در اسید معده گاز فسفین میسازد که ریه، قلب و کبد را درگیر میکند. پادزهر اختصاصی ندارد و گازِ استفراغ حیوان میتواند برای افراد اطراف هم خطرناک باشد.
علائم مسمومیت با قرص برنج و فسفید روی (سم موش و انبار) کی ظاهر میشود؟
۱۵ دقیقه تا ۴ ساعت؛ آسیب کبد و کلیه ممکن است روزهای بعد ظاهر شود.
اگر حیوانم قرص برنج و فسفید روی (سم موش و انبار) خورد چه کنم؟
همین حالا به کلینیک بروید و پیش از رسیدن تماس بگیرید تا آماده باشند. در خودرو پنجرهها را باز نگه دارید؛ استفراغ را بدون دستکش و تهویه لمس یا بو نکنید. از این کارها پرهیز کنید: القای استفراغ در خانه یا در فضای بسته؛ دادن آب یا غذای زیاد (اسید معده را بیشتر و گاز را زیادتر میکند)؛ صبر کردن تا بروز علامت.
دامپزشک برای مسمومیت با قرص برنج و فسفید روی (سم موش و انبار) چه میکند؟
در ساعت اول، کاهش اسید معده و شستشو در فضای پرتهویه، اکسیژن، سرم، محافظ کبد و درمان حمایتی شدید؛ پیشآگهی به سرعت رسیدن بستگی دارد.
چطور از تماس دوباره با قرص برنج و فسفید روی (سم موش و انبار) جلوگیری کنم؟
در خانه و حیاط بهجای طعمهٔ سمی از تلهٔ مکانیکی و بستن ورودیها استفاده کنید؛ اگر انبار یا مزرعه گازدهی شد، حیوانات را تا تهویهٔ کامل دور نگه دارید؛ از همسایه و سمپاش بپرسید چه سمی و کجا گذاشتهاند.
موارد مشابه در آفتکشها و مواد باغبانی
منابع
منابع اختصاصی این ماده
- Pet Poison Helpline — Zinc and aluminum phosphides
منابع عمومی سمشناسی
- ASPCA Animal Poison Control — Poisonous household products
- Pet Poison Helpline — Poisons library
- Merck Veterinary Manual — Toxicology
- VCA Animal Hospitals — Pet poisoning articles