دانشنامه خوراکیها
برای هر خوراکی یک صفحهی مستقل ساختهایم: آیا سگ یا گربه میتواند آن را بخورد، چه مقداری بیخطر است و چه زمانی باید سراغ دامپزشک بروید.
پاسخ کوتاه
چطور بفهمم یک خوراکی برای سگ یا گربه ایمن است؟
قاعدهی کلی این است که تنقلات و خوراکی انسانی نباید بیش از ۱۰٪ کالری روزانهی سگ یا گربه باشد و هر خوراکی باید جداگانه برای هر گونه بررسی شود.
نکات کلیدی:
- برچسب «ایمن» یعنی مقدار کم و گاهبهگاه؛ «با احتیاط» یعنی فقط مقدار بسیار اندک.
- «سمی» یعنی حتی مقدار کم هم میتواند خطرناک باشد و نیاز به تماس فوری با دامپزشک دارد.
- خوراکی ایمن برای سگ لزوماً برای گربه ایمن نیست؛ گربه گوشتخوار مطلق است.
- افزودنیها (نمک، شکر، سیر، پیاز، شکلات، زایلیتول) خطر اصلیاند، نه خودِ خوراکی.
۷۸ خوراکی
سیب
موز
هلو
هندوانه
توتفرنگی
بلوبری
انگور
کشمش
آووکادو
مرکبات (پرتقال، لیمو)
خربزه
گلابی
هویج
کدو حلوایی
بروکلی
اسفناج
پیاز
سیر
تره و پیازچه
سیبزمینی پخته
گوجه فرنگی رسیده
خیار
نخود سبز
مرغ پخته
گوشت گاو پخته
ماهی پخته
تخممرغ پخته
گوشت خام
استخوان پخته
شیر گاو
ماست ساده
پنیر
برنج پخته
جو دوسر
نان
خمیر نان خام
بادام
گردو
ماکادمیا
بادامزمینی
کره بادامزمینی
شکلات
زایلیتول
قهوه و کافئین
الکل
چای
نمک زیاد
لیلیوم (سوسن)
آزالیا
پوینستیا (بنتقنسول)
آلوئهورا
ساگو پالم
توتیا/افعیگیاه (دیفنباخیا)
پتوس (پوتوس)
گل لاله
آناناس
انبه
تمشک
گیلاس
کیوی
نارگیل (گوشت)
کرفس
کاهو
گلکلم
سیبزمینی شیرین پخته
اسپاراگوس
ذرت پخته
بوقلمون پخته
ساردین کنسروی (در آب)
پنیر کاتیج
کفیر
کینوا پخته
ماکارونی پخته
بادام هندی
تخمه آفتابگردان
عسل
نوشابه گازدار
آدامس بدون قند
پرسشهای متداول
چطور بفهمم یک خوراکی برای سگ یا گربهام ایمن است؟
نام خوراکی را در همین صفحه جستوجو کنید؛ هر مورد یک صفحهی مستقل دارد که وضعیت آن را جداگانه برای سگ و گربه نشان میدهد. برچسب «ایمن» یعنی در مقدار کم و گاهبهگاه مشکلی ندارد، «با احتیاط» یعنی فقط مقدار بسیار کم و در شرایط خاص، و «سمی» یعنی حتی مقدار اندک هم میتواند خطرناک باشد.
سهم تنقلات از رژیم روزانه چقدر باید باشد؟
قاعدهی ۱۰ درصد را رعایت کنید: مجموع تنقلات و خوراکیهای انسانی نباید بیش از ۱۰٪ کالری روزانه باشد. برای یک سگ ۱۰ کیلویی با نیاز حدود ۵۰۰ کیلوکالری، یعنی حداکثر ۵۰ کیلوکالری تنقلات — تقریباً چند تکهی کوچک هویج یا سیب.
اگر حیوانم خوراکی سمی خورده چه کنم؟
منتظر بروز علائم نمانید. نوع و مقدار تقریبی خوراکی و زمان خوردن را یادداشت کنید و بلافاصله با دامپزشک تماس بگیرید. بدون دستور دامپزشک هرگز استفراغ را القا نکنید؛ در مورد مواد سوزاننده یا چرب این کار آسیب مری و ریه را بیشتر میکند.
چرا یک خوراکی برای سگ ایمن است اما برای گربه سمی؟
گربهها گوشتخوار مطلقاند و برخی مسیرهای کبدی (مثل گلوکورونیداسیون) در آنها ضعیف است، به همین دلیل ترکیباتی مثل اسانس مرکبات یا پیاز خیلی سریعتر برایشان سمی میشود. همیشه ستون مربوط به گونهی خودتان را بخوانید.
چهار سطح ایمنی خوراکیها
| سطح | معنی | نمونه | اقدام |
|---|---|---|---|
| ایمن | در مقدار متعارف بیخطر | هویج، کدو پخته، سیب بدون هسته | بهعنوان تنقل تا ۱۰٪ کالری روزانه |
| محتاط | در مقدار کم مشکلی ندارد | پنیر کمنمک، موز، برنج پخته | گاهبهگاه و در حجم اندک |
| پرخطر | احتمال آسیب جدی | استخوان پخته، غذای پرچرب، شیر برای بالغها | پرهیز کنید |
| سمی | حتی مقدار کم خطرناک | شکلات، پیاز، سیر، انگور، زایلیتول، الکل | تماس فوری با دامپزشک |
قاعدهی ۱۰ درصد و معرفی خوراکی جدید
مجموع تنقلات و خوراکیهای جانبی نباید از ۱۰ درصد کالری روزانه بیشتر شود؛ فراتر از آن، توازن مواد مغذی جیرهی اصلی به هم میخورد و اضافهوزن سریع شکل میگیرد.
- هر بار فقط یک خوراکی جدید و در مقدار بسیار کم معرفی کنید.
- ۴۸ ساعت مدفوع، اشتها، خارش و استفراغ را زیر نظر بگیرید.
- در صورت بروز علامت، خوراکی را حذف و در صورت تداوم علائم مراجعه کنید.
- خوراکیها را همیشه بدون نمک، ادویه، پیاز، سیر، روغن اضافه و استخوان بدهید.
اگر حیوان چیز خطرناکی خورد
- بستهبندی یا باقیماندهی ماده را نگه دارید؛ نام و مقدار تقریبی را یادداشت کنید.
- وزن حیوان و زمان تقریبی خوردن را مشخص کنید — این دو تعیینکنندهی شدتاند.
- بدون دستور دامپزشک استفراغ ایجاد نکنید.
- فوراً با کلینیک تماس بگیرید؛ در بسیاری از مسمومیتها پنجرهی طلایی درمان دو ساعت اول است.
- منتظر ظاهر شدن علائم نمانید؛ در برخی سموم علائم با تأخیر ۱۲ تا ۷۲ ساعته بروز میکند.
پرسشهای متداول
چرا شکلات برای سگ خطرناک است؟+
شکلات حاوی تئوبرومین است که سگ و گربه بسیار کند آن را متابولیزه میکنند. شکلات تلخ و پودر کاکائو بیشترین غلظت را دارند و میتوانند تپش قلب، بیقراری، استفراغ، تشنج و در مقادیر بالا مرگ ایجاد کنند؛ مقدار خطرناک به وزن حیوان و نوع شکلات بستگی دارد.
آیا گربه میتواند شیر بخورد؟+
بیشتر گربههای بالغ کمبود لاکتاز دارند و شیر گاو در آنها اسهال و نفخ ایجاد میکند. آب تازه بهترین نوشیدنی است؛ اگر میخواهید تنقل مایع بدهید، از شیر مخصوص گربهی بدون لاکتوز و در حجم کم استفاده کنید.
استخوان دادن به سگ درست است؟+
استخوان پخته هرگز — میشکند و تکههای تیزش میتوانند دهان، مری یا روده را پاره کنند. حتی استخوان خام هم خطر شکستگی دندان، انسداد و آلودگی میکروبی دارد؛ جایگزینهای جویدنی ایمن و متناسب با اندازهی فک را ترجیح دهید.
میوهها بهطور کلی بیخطرند؟+
خیر. انگور و کشمش در سگ میتوانند نارسایی حاد کلیه ایجاد کنند و هستهی سیب، هلو و آلبالو سیانید آزاد میکند. میوههای بیخطر مانند سیب بدون هسته، هندوانهی بدون دانه و توتفرنگی هم باید در حجم کم داده شوند.
زایلیتول کجاست و چرا اینقدر خطرناک است؟+
زایلیتول در آدامس بدون قند، خمیردندان، برخی کرهبادامزمینیها و شیرینیهای رژیمی وجود دارد و در سگ افت شدید قند خون و آسیب کبدی ایجاد میکند. حتی مقدار بسیار کم اورژانس محسوب میشود.