هاب بیماریهای حیوانات خانگی
45 بیماری شایع با علائم، روش تشخیص، مراحل پیشرفت، گزینههای درمان، نشانههای خطر، هزینه تخمینی، مراقبت در منزل و منابع علمی.
این هاب آموزشی است و جایگزین معاینه دامپزشک نمیشود. در علائم اورژانسی بلافاصله به دامپزشک مراجعه کنید.
پاسخ کوتاه
در هاب بیماریها چه چیزی پیدا میکنم؟
این هاب پروندهی کامل بیماریهای رایج سگ، گربه و سایر گونهها را در یک جا جمع کرده است: علائم، تشخیص، درمان، هزینهی تقریبی در ایران و راههای پیشگیری.
نکات کلیدی:
- بیماریها را بر اساس گونه، دسته و شدت فیلتر کنید.
- بیماریهای نشاندار «اورژانسی» نیاز به مراجعهی همانروز دارند.
- بیماریهای زئونوز قابل انتقال به انساناند و رعایت بهداشت الزامی است.
- بیشتر بیماریهای عفونی با واکسیناسیون منظم و ضدانگل قابل پیشگیریاند.
۱۰ نشانهای که فوراً به اورژانس دامپزشک میرود
- ⚠تنفس باز دهان یا لثه آبی/خاکستری
- ⚠تشنج بیش از ۵ دقیقه یا تشنجهای پیدرپی
- ⚠زور زدن مکرر بدون خروج ادرار (بهویژه گربه نر)
- ⚠خونریزی فعال یا استفراغ خونی
- ⚠اسهال خونی در توله/بچهگربه
- ⚠شکم باد کرده و سفت (بهخصوص نژادهای بزرگ)
- ⚠ضربه، تصادف، یا سقوط از بلندی
- ⚠گاز گرفتگی توسط حیوان نامعلوم
- ⚠بلع جسم خارجی، سم یا گیاه سمی
- ⚠از دست دادن هوشیاری
پارو ویروس
اورژانسیCanine Parvovirus
بیماری ویروسی بسیار مسری و کشنده در تولهسگهای واکسینهنشده که دستگاه گوارش را درگیر میکند.
FIP (پریتونیت عفونی گربه)
اورژانسیFeline Infectious Peritonitis
جهش ویروس کرونای گربه که تا چند سال پیش کشنده بود؛ امروز با GS-441524 قابل درمان است.
نارسایی مزمن کلیه
شدیدChronic Kidney Disease
تخریب تدریجی کلیهها، شایعترین بیماری گربههای سالمند بالای ۱۰ سال.
دیابت قندی
شدیدDiabetes Mellitus
ناتوانی در تنظیم قند خون به دلیل کمبود انسولین یا مقاومت به آن.
FLUTD / انسداد مجاری ادراری
اورژانسیFeline Lower Urinary Tract Disease
گربههای نر با انسداد مجرای ادرار طی ۲۴–۴۸ ساعت میمیرند؛ یک اورژانس مطلق است.
پانکراتیت
شدیدPancreatitis
التهاب پانکراس، اغلب پس از خوردن غذای چرب یا گوشت پرچربی.
سرفه کنل
متوسطKennel Cough (CIRDC)
عفونت تنفسی فوقانی بسیار مسری، شبیه سرماخوردگی سگها.
دیسپلازی مفصل ران
شدیدHip Dysplasia
ناهنجاری ارثی مفصل ران در نژادهای بزرگ که به آرتروز منجر میشود.
پرکاری تیروئید گربه
شدیدFeline Hyperthyroidism
شایعترین بیماری غدد گربههای مسن، تومور خوشخیم تیروئید.
جرب گوش
خفیفOtodectes Ear Mites
انگل میکروسکوپی مسری بین حیوانات، شایعترین علت خارش گوش بچهگربه.
پسیتاکوزیس
شدیدPsittacosis (Chlamydia)
بیماری باکتریایی پرندگان قابل انتقال به انسان (زئونوز).
استازیس گوارشی خرگوش
اورژانسیRabbit GI Stasis
توقف حرکات روده در خرگوش، طی ۱۲–۲۴ ساعت کشنده.
کچلی (ریشهقارچی)
متوسطDermatophytosis (Ringworm)
عفونت قارچی پوست، مو و ناخن که به انسان نیز سرایت میکند؛ شایعترین زئونوز پوستی گربه.
حساسیت به نیش کک (FAD)
متوسطFlea Allergy Dermatitis
شایعترین بیماری پوستی سگ و گربه که با یک نیش کک شعلهور میشود.
اوتیت خارجی
متوسطOtitis Externa
التهاب مجرای گوش، شایع در نژادهای گوشآویزان مثل کاکر و بیگل.
کرم قلب
شدیدHeartworm (Dirofilaria immitis)
کرم انگلی منتقله از پشه که در شریان ریوی و قلب راست رشد میکند؛ در نواحی شمال ایران شایعتر است.
لپتوسپیروز
اورژانسیLeptospirosis
بیماری باکتریایی از ادرار جوندگان و آب راکد؛ به انسان منتقل میشود و کبد و کلیه را تخریب میکند.
هاری
اورژانسیRabies
ویروس کشنده ۱۰۰٪ پس از بروز علائم؛ از طریق گاز گرفتگی منتقل میشود.
پانلوکوپنیا (دیستمپر گربه)
اورژانسیFeline Panleukopenia (FPV)
پارو ویروس گربه؛ بسیار مسری و کشنده در بچهگربههای واکسینهنشده.
FeLV / FIV
شدیدFeline Leukemia / Immunodeficiency Virus
دو رتروویروس مهم گربه که سیستم ایمنی را تضعیف میکنند؛ FeLV از طریق بزاق و FIV از طریق گاز گرفتگی منتقل میشود.
بیماری التهابی روده (IBD)
متوسطInflammatory Bowel Disease
التهاب مزمن روده با علت ناشناخته؛ تشخیص با بیوپسی.
بیماری پریودنتال
متوسطPeriodontal Disease
شایعترین بیماری مزمن سگ و گربه؛ تا ۸۰٪ حیوانات بالای ۳ سال درگیرند.
سندرم کوشینگ
شدیدHyperadrenocorticism (Cushing's)
تولید بیش از حد کورتیزول؛ اغلب در سگهای میانسال.
بیماری آدیسون
اورژانسیHypoadrenocorticism (Addison's)
کمکاری آدرنال؛ بحران آدیسونی یک اورژانس واقعی است.
تومور ماستوسیت
شدیدMast Cell Tumor
شایعترین تومور بدخیم پوست سگ؛ بهخصوص باکسر و بولداگ.
لنفوم
شدیدLymphoma
شایعترین سرطان خون و لنف در سگ و گربه.
چاقی
متوسطObesity
بیش از ۵۰٪ سگ و گربه خانگی اضافهوزن دارند؛ عمر را تا ۲ سال کوتاه میکند.
مشکلات غدد مقعدی
متوسطAnal Sac Disease
انسداد یا آبسه غدد مقعدی؛ شایع در سگهای کوچک.
سندرم وستیبولار
شدیدVestibular Syndrome
اختلال تعادل ناگهانی؛ در سگهای مسن اغلب ایدیوپاتیک و خوشخیم است.
صرع ایدیوپاتیک
شدیدIdiopathic Epilepsy
تشنج بدون علت ساختاری مغز؛ شروع معمولاً بین ۱ تا ۵ سالگی.
ژیاردیا
متوسطGiardiasis
تکیاخته انگل روده که اسهال مزمن ایجاد میکند؛ از آب آلوده.
میکزوماتوز خرگوش
اورژانسیMyxomatosis
ویروس کشنده خرگوش که با پشه و کک منتقل میشود.
بیماری منقار و پر طوطی (PBFD)
شدیدPsittacine Beak and Feather Disease
ویروس Circovirus کشنده در طوطیها که پر، منقار و سیستم ایمنی را تخریب میکند.
دیستمپر سگ
اورژانسیCanine Distemper
بیماری ویروسی چندسیستمی و بسیار مسری که دستگاه تنفسی، گوارشی و عصبی را درگیر میکند و در تولههای واکسینهنشده میتواند کشنده باشد.
اتساع و پیچش معده
اورژانسیGastric Dilatation-Volvulus (GDV)
پرشدن و چرخش ناگهانی معده؛ یک اورژانس جراحی مطلق که میتواند ظرف چند ساعت به شوک منجر شود.
پیومترا
اورژانسیPyometra
عفونت و تجمع چرک در رحم حیوان ماده عقیمنشده که معمولاً پس از فحلی رخ میدهد و تهدیدکننده حیات است.
گرمازدگی
اورژانسیHeatstroke
افزایش خطرناک دمای بدن در گرما یا فعالیت شدید که میتواند به آسیب مغز، کلیه و انعقاد خون منجر شود.
آرتروز
متوسطOsteoarthritis
بیماری مزمن و پیشرونده مفصل که با درد، سفتی و کاهش تحرک همراه است، اما با برنامه چندوجهی قابل مدیریت است.
کمکاری تیروئید سگ
متوسطCanine Hypothyroidism
کاهش هورمون تیروئید که متابولیسم را کند میکند و بر انرژی، وزن، پوست و مو اثر میگذارد.
عفونت مجاری ادراری
متوسطUrinary Tract Infection
عفونت باکتریایی مثانه یا مجاری ادراری که درد، تکرر و گاهی خون در ادرار ایجاد میکند.
گلوکوم
اورژانسیGlaucoma
افزایش فشار داخل چشم که دردناک است و بدون درمان سریع میتواند نابینایی دائمی ایجاد کند.
آبمروارید
متوسطCataracts
کدرشدن عدسی که دید را کاهش میدهد و گاهی به التهاب یا گلوکوم ثانویه منجر میشود.
کالیسیویروس گربه
متوسطFeline Calicivirus
عفونت ویروسی مسری گربهها که معمولاً زخم دهان و علائم تنفسی ایجاد میکند.
آسم گربه
شدیدFeline Asthma
التهاب مزمن راههای هوایی که سرفه و حملات تنگی نفس ایجاد میکند و در حمله حاد اورژانسی است.
استوماتیت گربه
شدیدFeline Stomatitis
التهاب مزمن و بسیار دردناک دهان که اغلب با واکنش ایمنی شدید به پلاک دندانی همراه است.
چکلیست پیشگیری پایه
واکسیناسیون متناسب
نوع واکسن و یادآوری بر اساس سن، سابقه، خطر تماس، فرآورده و الزامات محل تعیین شود.
کنترل انگل متناسب با خطر
برنامهٔ پیشگیری بر اساس گونه، محل زندگی، سفر و فرآورده تنظیم شود؛ برنامهٔ واحد برای همه نیست.
بهداشت دهان
مراقبت خانگی قابلتحمل و ارزیابی دندان؛ نیاز به جرمگیری بر پایهٔ معاینه تعیین شود.
وزن و رژیم متعادل
وزن و وضعیت بدنی را پایش و کالری را با نیاز فرد هماهنگ کنید؛ عدد وزن بهتنهایی کافی نیست.
معاینهٔ پیشگیرانه
فاصلهٔ معاینه و آزمایش بر اساس مرحلهٔ زندگی و وضعیت سلامت تعیین شود.
محیط امن
حذف گیاهان سمی، داروی انسانی، شکلات، خوراک چرب از دسترس.
چه زمانی به دامپزشک زنگ بزنم؟
بیاشتهایی یک وعده، استفراغ تکبار بدون خون، خوابآلودگی خفیف.
اسهال بیش از ۲۴ ساعت، خارش مزمن، لنگش، کاهش وزن، تشنگی غیرعادی.
هر یک از ۱۰ نشانه بالا، شوک، خونریزی فعال، تنفس سخت.
ابزارها و مرجعهای مرتبط
پرسشهای متداول
هاب بیماریها چه اطلاعاتی میدهد؟+
برای هر بیماری، علائم اولیه، روش تشخیص دامپزشکی، گزینههای درمان، پیشآگهی، هزینهی تقریبی در ایران و راههای پیشگیری آمده است. هدف این است که پیش از مراجعه بدانید چه بپرسید و چه آزمایشی منطقی است، نه اینکه خوددرمانی کنید.
کدام علائم یعنی همین حالا باید به کلینیک بروم؟+
نفستنگی یا نفس با دهان باز در گربه، لثهی سفید یا آبی، تشنج، ناتوانی در ادرار کردن (بهویژه گربهی نر)، استفراغ مکرر همراه بیحالی، شکم متورم و سفت، و خونریزی کنترلنشده. اینها اورژانس واقعیاند و تأخیر چند ساعته میتواند کشنده باشد.
شایعترین بیماریهای قابل پیشگیری کداماند؟+
پارووویروس و دیستمپر در سگ، پانلوکوپنیا و کمپلکس تنفسی در گربه، و انگلهای داخلی و خارجی. واکسیناسیون اصلی طبق WSAVA بههمراه انگلزدایی منظم، بیشتر این موارد را عملاً حذف میکند.
بیماریهای زئونوز یعنی چه؟+
بیماریهایی که از حیوان به انسان منتقل میشوند؛ مانند هاری، توکسوپلاسموز، درماتوفیتوز (کچلی) و لپتوسپیروز. در صفحهی هر بیماری با برچسب «زئونوز» مشخص شدهاند و رعایت بهداشت دست و دستکش هنگام تمیز کردن ضروری است.
آیا میتوانم بر اساس این صفحات دارو بدهم؟+
خیر. دوزها و نام داروها صرفاً آموزشیاند؛ بسیاری از داروهای انسانی (ایبوپروفن، پاراستامول) برای سگ و گربه سمیاند. تجویز باید بر پایهی وزن، عملکرد کلیه و کبد و تشخیص قطعی دامپزشک باشد.
تصمیم آگاهانه در عمل
از مشاهدهٔ علامت تا پیگیری درمان
نام یک علامت، نام بیماری نیست. استفراغ، کماشتهایی یا تغییر رفتار میتوانند علتهای مختلف داشته باشند. اطلاعاتی که در خانه ثبت میکنید باید به تصمیم دامپزشک کمک کند، نه اینکه شما را به انتخاب خودسرانهٔ دارو برساند. وضعیت تنفس، هوشیاری و دفع ادرار از جستوجوی نام بیماری مهمتر است.

سه گام برای پیگیری
- 1
فوریت را بسنجید
تنگی نفس، افت هوشیاری، زورزدن بدون ادرار یا احتمال مسمومیت را با تماس فوری دامپزشکی پیگیری کنید؛ برای تکمیل یادداشت صبر نکنید.
- 2
شرح حال قابلاستفاده بسازید
زمان شروع، تکرار علامت، خوراک جدید، داروها و احتمال تماس با سم را ثبت کنید. ویدئوی کوتاه فقط وقتی گرفتن آن بیخطر است.
- 3
برنامهٔ پیگیری را روشن کنید
بپرسید چه تغییری نیازمند تماس دوباره است، چه آزمایشی لازم است و زمان بازبینی چه موقع خواهد بود.
ثبت روزانه برای بیماری مزمن
| مشاهده | چه چیزی ثبت شود؟ | چه برداشتی نکنیم؟ |
|---|---|---|
| اشتها و وزن | مقدار خوراک خوردهشده، تغییر وزن و شرایط اندازهگیری | کمخوری را صرفاً بدغذایی ندانید. |
| آب و ادرار | تغییر نسبت به عادت حیوان؛ تعداد دفعات و زورزدن | تخمین آب جای آزمایش کلیه یا دیابت نیست. |
| دارو و پاسخ | زمان مصرف واقعی، استفراغ، خوابآلودگی یا علامت تازه | بهبود ظاهری مجوز تغییر نسخه نیست. |
| فعالیت و درد | توان برخاستن، پله، بازی و استراحت | بیحرکتی آرامش یا پیری طبیعی را ثابت نمیکند. |
چکلیست آمادگی
۰ از ۴ مورد
آیا ثبت علائم در خانه جای آزمایش را میگیرد؟
خیر. ثبت الگوها به شرح حال و پیگیری کمک میکند، اما تشخیص به معاینه و در صورت نیاز آزمایش وابسته است. تغییر مهم یا ناگهانی را زود گزارش کنید.