صفحه اصلی

هاب بیماری‌های حیوانات خانگی

45 بیماری شایع با علائم، روش تشخیص، مراحل پیشرفت، گزینه‌های درمان، نشانه‌های خطر، هزینه تخمینی، مراقبت در منزل و منابع علمی.

این هاب آموزشی است و جایگزین معاینه دامپزشک نمی‌شود. در علائم اورژانسی بلافاصله به دامپزشک مراجعه کنید.

45
بیماری
14
اورژانسی
11
مسری
5
قابل انتقال به انسان

پاسخ کوتاه

در هاب بیماری‌ها چه چیزی پیدا می‌کنم؟

این هاب پرونده‌ی کامل بیماری‌های رایج سگ، گربه و سایر گونه‌ها را در یک جا جمع کرده است: علائم، تشخیص، درمان، هزینه‌ی تقریبی در ایران و راه‌های پیشگیری.

نکات کلیدی:

  • بیماری‌ها را بر اساس گونه، دسته و شدت فیلتر کنید.
  • بیماری‌های نشان‌دار «اورژانسی» نیاز به مراجعه‌ی همان‌روز دارند.
  • بیماری‌های زئونوز قابل انتقال به انسان‌اند و رعایت بهداشت الزامی است.
  • بیشتر بیماری‌های عفونی با واکسیناسیون منظم و ضدانگل قابل پیشگیری‌اند.

۱۰ نشانه‌ای که فوراً به اورژانس دامپزشک می‌رود

  • ⚠تنفس باز دهان یا لثه آبی/خاکستری
  • ⚠تشنج بیش از ۵ دقیقه یا تشنج‌های پی‌درپی
  • ⚠زور زدن مکرر بدون خروج ادرار (به‌ویژه گربه نر)
  • ⚠خونریزی فعال یا استفراغ خونی
  • ⚠اسهال خونی در توله/بچه‌گربه
  • ⚠شکم باد کرده و سفت (به‌خصوص نژادهای بزرگ)
  • ⚠ضربه، تصادف، یا سقوط از بلندی
  • ⚠گاز گرفتگی توسط حیوان نامعلوم
  • ⚠بلع جسم خارجی، سم یا گیاه سمی
  • ⚠از دست دادن هوشیاری
یافتن دامپزشک اورژانس ۲۴ ساعته →

پارو ویروس

اورژانسی

Canine Parvovirus

بیماری ویروسی بسیار مسری و کشنده در توله‌سگ‌های واکسینه‌نشده که دستگاه گوارش را درگیر می‌کند.

سگعفونیمسری

FIP (پریتونیت عفونی گربه)

اورژانسی

Feline Infectious Peritonitis

جهش ویروس کرونای گربه که تا چند سال پیش کشنده بود؛ امروز با GS-441524 قابل درمان است.

گربهعفونی

نارسایی مزمن کلیه

شدید

Chronic Kidney Disease

تخریب تدریجی کلیه‌ها، شایع‌ترین بیماری گربه‌های سالمند بالای ۱۰ سال.

گربهسگادراری

دیابت قندی

شدید

Diabetes Mellitus

ناتوانی در تنظیم قند خون به دلیل کمبود انسولین یا مقاومت به آن.

گربهسگمتابولیک

FLUTD / انسداد مجاری ادراری

اورژانسی

Feline Lower Urinary Tract Disease

گربه‌های نر با انسداد مجرای ادرار طی ۲۴–۴۸ ساعت می‌میرند؛ یک اورژانس مطلق است.

گربهادراری

پانکراتیت

شدید

Pancreatitis

التهاب پانکراس، اغلب پس از خوردن غذای چرب یا گوشت پرچربی.

سگگربهگوارشی

سرفه کنل

متوسط

Kennel Cough (CIRDC)

عفونت تنفسی فوقانی بسیار مسری، شبیه سرماخوردگی سگ‌ها.

سگتنفسیمسری

دیسپلازی مفصل ران

شدید

Hip Dysplasia

ناهنجاری ارثی مفصل ران در نژادهای بزرگ که به آرتروز منجر می‌شود.

سگارتوپدی

پرکاری تیروئید گربه

شدید

Feline Hyperthyroidism

شایع‌ترین بیماری غدد گربه‌های مسن، تومور خوش‌خیم تیروئید.

گربهغدد

جرب گوش

خفیف

Otodectes Ear Mites

انگل میکروسکوپی مسری بین حیوانات، شایع‌ترین علت خارش گوش بچه‌گربه.

گربهسگخرگوشپوستیمسری

پسیتاکوزیس

شدید

Psittacosis (Chlamydia)

بیماری باکتریایی پرندگان قابل انتقال به انسان (زئونوز).

پرندهعفونیزئونوز

استازیس گوارشی خرگوش

اورژانسی

Rabbit GI Stasis

توقف حرکات روده در خرگوش، طی ۱۲–۲۴ ساعت کشنده.

خرگوشگوارشی

کچلی (ریشه‌قارچی)

متوسط

Dermatophytosis (Ringworm)

عفونت قارچی پوست، مو و ناخن که به انسان نیز سرایت می‌کند؛ شایع‌ترین زئونوز پوستی گربه.

گربهسگخرگوشپوستیزئونوزمسری

حساسیت به نیش کک (FAD)

متوسط

Flea Allergy Dermatitis

شایع‌ترین بیماری پوستی سگ و گربه که با یک نیش کک شعله‌ور می‌شود.

سگگربهپوستی

اوتیت خارجی

متوسط

Otitis Externa

التهاب مجرای گوش، شایع در نژادهای گوش‌آویزان مثل کاکر و بیگل.

سگگربهپوستی

کرم قلب

شدید

Heartworm (Dirofilaria immitis)

کرم انگلی منتقله از پشه که در شریان ریوی و قلب راست رشد می‌کند؛ در نواحی شمال ایران شایع‌تر است.

سگگربهقلبی

لپتوسپیروز

اورژانسی

Leptospirosis

بیماری باکتریایی از ادرار جوندگان و آب راکد؛ به انسان منتقل می‌شود و کبد و کلیه را تخریب می‌کند.

سگعفونیزئونوز

هاری

اورژانسی

Rabies

ویروس کشنده ۱۰۰٪ پس از بروز علائم؛ از طریق گاز گرفتگی منتقل می‌شود.

سگگربهعصبیزئونوز

پانلوکوپنیا (دیستمپر گربه)

اورژانسی

Feline Panleukopenia (FPV)

پارو ویروس گربه؛ بسیار مسری و کشنده در بچه‌گربه‌های واکسینه‌نشده.

گربهعفونیمسری

FeLV / FIV

شدید

Feline Leukemia / Immunodeficiency Virus

دو رتروویروس مهم گربه که سیستم ایمنی را تضعیف می‌کنند؛ FeLV از طریق بزاق و FIV از طریق گاز گرفتگی منتقل می‌شود.

گربهعفونیمسری

بیماری التهابی روده (IBD)

متوسط

Inflammatory Bowel Disease

التهاب مزمن روده با علت ناشناخته؛ تشخیص با بیوپسی.

سگگربهگوارشی

بیماری پریودنتال

متوسط

Periodontal Disease

شایع‌ترین بیماری مزمن سگ و گربه؛ تا ۸۰٪ حیوانات بالای ۳ سال درگیرند.

سگگربهدهان و دندان

سندرم کوشینگ

شدید

Hyperadrenocorticism (Cushing's)

تولید بیش از حد کورتیزول؛ اغلب در سگ‌های میانسال.

سگغدد

بیماری آدیسون

اورژانسی

Hypoadrenocorticism (Addison's)

کم‌کاری آدرنال؛ بحران آدیسونی یک اورژانس واقعی است.

سگغدد

تومور ماستوسیت

شدید

Mast Cell Tumor

شایع‌ترین تومور بدخیم پوست سگ؛ به‌خصوص باکسر و بولداگ.

سگگربهسرطان

لنفوم

شدید

Lymphoma

شایع‌ترین سرطان خون و لنف در سگ و گربه.

سگگربهسرطان

چاقی

متوسط

Obesity

بیش از ۵۰٪ سگ و گربه خانگی اضافه‌وزن دارند؛ عمر را تا ۲ سال کوتاه می‌کند.

سگگربهمتابولیک

مشکلات غدد مقعدی

متوسط

Anal Sac Disease

انسداد یا آبسه غدد مقعدی؛ شایع در سگ‌های کوچک.

سگگربهگوارشی

سندرم وستیبولار

شدید

Vestibular Syndrome

اختلال تعادل ناگهانی؛ در سگ‌های مسن اغلب ایدیوپاتیک و خوش‌خیم است.

سگگربهعصبی

صرع ایدیوپاتیک

شدید

Idiopathic Epilepsy

تشنج بدون علت ساختاری مغز؛ شروع معمولاً بین ۱ تا ۵ سالگی.

سگگربهعصبی

ژیاردیا

متوسط

Giardiasis

تک‌یاخته انگل روده که اسهال مزمن ایجاد می‌کند؛ از آب آلوده.

سگگربهخرگوشپرندهانگلیزئونوزمسری

میکزوماتوز خرگوش

اورژانسی

Myxomatosis

ویروس کشنده خرگوش که با پشه و کک منتقل می‌شود.

خرگوشعفونیمسری

بیماری منقار و پر طوطی (PBFD)

شدید

Psittacine Beak and Feather Disease

ویروس Circovirus کشنده در طوطی‌ها که پر، منقار و سیستم ایمنی را تخریب می‌کند.

پرندهعفونیمسری

دیستمپر سگ

اورژانسی

Canine Distemper

بیماری ویروسی چندسیستمی و بسیار مسری که دستگاه تنفسی، گوارشی و عصبی را درگیر می‌کند و در توله‌های واکسینه‌نشده می‌تواند کشنده باشد.

سگعفونیمسری

اتساع و پیچش معده

اورژانسی

Gastric Dilatation-Volvulus (GDV)

پرشدن و چرخش ناگهانی معده؛ یک اورژانس جراحی مطلق که می‌تواند ظرف چند ساعت به شوک منجر شود.

سگگوارشی

پیومترا

اورژانسی

Pyometra

عفونت و تجمع چرک در رحم حیوان ماده عقیم‌نشده که معمولاً پس از فحلی رخ می‌دهد و تهدیدکننده حیات است.

سگگربهتولیدمثل

گرمازدگی

اورژانسی

Heatstroke

افزایش خطرناک دمای بدن در گرما یا فعالیت شدید که می‌تواند به آسیب مغز، کلیه و انعقاد خون منجر شود.

سگگربهمتابولیک

آرتروز

متوسط

Osteoarthritis

بیماری مزمن و پیشرونده مفصل که با درد، سفتی و کاهش تحرک همراه است، اما با برنامه چندوجهی قابل مدیریت است.

سگگربهارتوپدی

کم‌کاری تیروئید سگ

متوسط

Canine Hypothyroidism

کاهش هورمون تیروئید که متابولیسم را کند می‌کند و بر انرژی، وزن، پوست و مو اثر می‌گذارد.

سگغدد

عفونت مجاری ادراری

متوسط

Urinary Tract Infection

عفونت باکتریایی مثانه یا مجاری ادراری که درد، تکرر و گاهی خون در ادرار ایجاد می‌کند.

سگگربهادراری

گلوکوم

اورژانسی

Glaucoma

افزایش فشار داخل چشم که دردناک است و بدون درمان سریع می‌تواند نابینایی دائمی ایجاد کند.

سگگربهچشمی

آب‌مروارید

متوسط

Cataracts

کدرشدن عدسی که دید را کاهش می‌دهد و گاهی به التهاب یا گلوکوم ثانویه منجر می‌شود.

سگگربهچشمی

کالیسی‌ویروس گربه

متوسط

Feline Calicivirus

عفونت ویروسی مسری گربه‌ها که معمولاً زخم دهان و علائم تنفسی ایجاد می‌کند.

گربهعفونیمسری

آسم گربه

شدید

Feline Asthma

التهاب مزمن راه‌های هوایی که سرفه و حملات تنگی نفس ایجاد می‌کند و در حمله حاد اورژانسی است.

گربهتنفسی

استوماتیت گربه

شدید

Feline Stomatitis

التهاب مزمن و بسیار دردناک دهان که اغلب با واکنش ایمنی شدید به پلاک دندانی همراه است.

گربهدهان و دندان

چک‌لیست پیشگیری پایه

واکسیناسیون متناسب

نوع واکسن و یادآوری بر اساس سن، سابقه، خطر تماس، فرآورده و الزامات محل تعیین شود.

کنترل انگل متناسب با خطر

برنامهٔ پیشگیری بر اساس گونه، محل زندگی، سفر و فرآورده تنظیم شود؛ برنامهٔ واحد برای همه نیست.

بهداشت دهان

مراقبت خانگی قابل‌تحمل و ارزیابی دندان؛ نیاز به جرم‌گیری بر پایهٔ معاینه تعیین شود.

وزن و رژیم متعادل

وزن و وضعیت بدنی را پایش و کالری را با نیاز فرد هماهنگ کنید؛ عدد وزن به‌تنهایی کافی نیست.

معاینهٔ پیشگیرانه

فاصلهٔ معاینه و آزمایش بر اساس مرحلهٔ زندگی و وضعیت سلامت تعیین شود.

محیط امن

حذف گیاهان سمی، داروی انسانی، شکلات، خوراک چرب از دسترس.

چه زمانی به دامپزشک زنگ بزنم؟

پایش در منزل (۲۴ ساعت)

بی‌اشتهایی یک وعده، استفراغ تک‌بار بدون خون، خواب‌آلودگی خفیف.

قرار دامپزشک (۲۴–۴۸ ساعت)

اسهال بیش از ۲۴ ساعت، خارش مزمن، لنگش، کاهش وزن، تشنگی غیرعادی.

اورژانس فوری

هر یک از ۱۰ نشانه بالا، شوک، خونریزی فعال، تنفس سخت.

ابزارها و مرجع‌های مرتبط

پرسش‌های متداول

هاب بیماری‌ها چه اطلاعاتی می‌دهد؟+

برای هر بیماری، علائم اولیه، روش تشخیص دامپزشکی، گزینه‌های درمان، پیش‌آگهی، هزینه‌ی تقریبی در ایران و راه‌های پیشگیری آمده است. هدف این است که پیش از مراجعه بدانید چه بپرسید و چه آزمایشی منطقی است، نه اینکه خوددرمانی کنید.

کدام علائم یعنی همین حالا باید به کلینیک بروم؟+

نفس‌تنگی یا نفس با دهان باز در گربه، لثه‌ی سفید یا آبی، تشنج، ناتوانی در ادرار کردن (به‌ویژه گربه‌ی نر)، استفراغ مکرر همراه بی‌حالی، شکم متورم و سفت، و خونریزی کنترل‌نشده. این‌ها اورژانس واقعی‌اند و تأخیر چند ساعته می‌تواند کشنده باشد.

شایع‌ترین بیماری‌های قابل پیشگیری کدام‌اند؟+

پارووویروس و دیستمپر در سگ، پان‌لوکوپنیا و کمپلکس تنفسی در گربه، و انگل‌های داخلی و خارجی. واکسیناسیون اصلی طبق WSAVA به‌همراه انگل‌زدایی منظم، بیشتر این موارد را عملاً حذف می‌کند.

بیماری‌های زئونوز یعنی چه؟+

بیماری‌هایی که از حیوان به انسان منتقل می‌شوند؛ مانند هاری، توکسوپلاسموز، درماتوفیتوز (کچلی) و لپتوسپیروز. در صفحه‌ی هر بیماری با برچسب «زئونوز» مشخص شده‌اند و رعایت بهداشت دست و دستکش هنگام تمیز کردن ضروری است.

آیا می‌توانم بر اساس این صفحات دارو بدهم؟+

خیر. دوزها و نام داروها صرفاً آموزشی‌اند؛ بسیاری از داروهای انسانی (ایبوپروفن، پاراستامول) برای سگ و گربه سمی‌اند. تجویز باید بر پایه‌ی وزن، عملکرد کلیه و کبد و تشخیص قطعی دامپزشک باشد.

تصمیم آگاهانه در عمل

از مشاهدهٔ علامت تا پیگیری درمان

نام یک علامت، نام بیماری نیست. استفراغ، کم‌اشتهایی یا تغییر رفتار می‌توانند علت‌های مختلف داشته باشند. اطلاعاتی که در خانه ثبت می‌کنید باید به تصمیم دامپزشک کمک کند، نه اینکه شما را به انتخاب خودسرانهٔ دارو برساند. وضعیت تنفس، هوشیاری و دفع ادرار از جست‌وجوی نام بیماری مهم‌تر است.

تصویرسازی معاینهٔ حیوان در درمانگاه
تصویرسازی آموزشی با هوش مصنوعی؛ تصویر یک بیمار واقعی، ابزار تشخیص یا تأیید محصول نیست.

سه گام برای پیگیری

  1. 1

    فوریت را بسنجید

    تنگی نفس، افت هوشیاری، زورزدن بدون ادرار یا احتمال مسمومیت را با تماس فوری دامپزشکی پیگیری کنید؛ برای تکمیل یادداشت صبر نکنید.

  2. 2

    شرح حال قابل‌استفاده بسازید

    زمان شروع، تکرار علامت، خوراک جدید، داروها و احتمال تماس با سم را ثبت کنید. ویدئوی کوتاه فقط وقتی گرفتن آن بی‌خطر است.

  3. 3

    برنامهٔ پیگیری را روشن کنید

    بپرسید چه تغییری نیازمند تماس دوباره است، چه آزمایشی لازم است و زمان بازبینی چه موقع خواهد بود.

ثبت روزانه برای بیماری مزمن

ثبت روزانه برای بیماری مزمن
مشاهدهچه چیزی ثبت شود؟چه برداشتی نکنیم؟
اشتها و وزنمقدار خوراک خورده‌شده، تغییر وزن و شرایط اندازه‌گیریکم‌خوری را صرفاً بدغذایی ندانید.
آب و ادرارتغییر نسبت به عادت حیوان؛ تعداد دفعات و زورزدنتخمین آب جای آزمایش کلیه یا دیابت نیست.
دارو و پاسخزمان مصرف واقعی، استفراغ، خواب‌آلودگی یا علامت تازهبهبود ظاهری مجوز تغییر نسخه نیست.
فعالیت و دردتوان برخاستن، پله، بازی و استراحتبی‌حرکتی آرامش یا پیری طبیعی را ثابت نمی‌کند.

چک‌لیست آمادگی

۰ از ۴ مورد

آیا ثبت علائم در خانه جای آزمایش را می‌گیرد؟

خیر. ثبت الگوها به شرح حال و پیگیری کمک می‌کند، اما تشخیص به معاینه و در صورت نیاز آزمایش وابسته است. تغییر مهم یا ناگهانی را زود گزارش کنید.

منابع این راهنمای عملی