پایگاه داده تغذیه
چه غذاهایی برای سگ و گربه ایمن است؟
بیش از ۵۰ ماده غذایی، گیاه و نوشیدنی رایج — بررسی شده طبق منابع ASPCA و AKC، با توضیح فارسی.
پاسخ کوتاه
کدام غذاهای انسانی برای سگ و گربه بی‌خطرند؟
مقدار کم مرغ پخته بدون نمک، هویج، کدو حلوایی و برنج پخته برای اغلب سگ‌ها و گربهها بی‌خطر است، اما شکلات، انگور، پیاز، سیر و زایلیتول در هر مقدار ممنوع‌اند.
نکات کلیدی:
- هر غذای جانبی زیر ۱۰٪ کالری روزانه
- انگور و کشمش: نارسایی کلیه در سگ
- پیاز و سیر: تخریب گلبول قرمز
- زایلیتول: افت قند خون کشنده
۱۰۶ مورد
سیب
میوه
سگ — ایمن گربه — با احتیاطگوشت سیب بی‌ضرر است؛ دانه‌ها و هسته‌ها حاوی سیانید هستند و باید جدا شوند.
موز
میوه
سگ — ایمن گربه — با احتیاطقند بالا دارد؛ مقدار کم به‌عنوان تنقلات گاه‌به‌گاه.
هلو
میوه
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطگوشت میوه بی‌ضرر؛ هسته سمی و خطر انسداد روده.
هندوانه
میوه
سگ — ایمن گربه — ایمنبدون دانه و پوست، آبرسان عالی در گرما.
توتفرنگی
میوه
سگ — ایمن گربه — ایمنغنی از ویتامین C.
بلوبری
میوه
سگ — ایمن گربه — ایمنآنتیاکسیدان قوی.
انگور
میوه
سگ — سمی گربه — سمیحتی مقدار کم میتواند منجر به نارسایی حاد کلیه شود. هرگز ندهید.
کشمش
میوه
سگ — سمی گربه — سمیهمانند انگور؛ سمی و خطر نارسایی کلیه.
آووکادو
میوه
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطحاوی پرسین؛ گوشت میوه در مقدار کم تحمل میشود اما هسته و پوست سمی است.
مرکبات (پرتقال، لیمو)
میوه
سگ — با احتیاط گربه — سمیاسانسهای مرکبات برای گربهها سمی است؛ سگ مقدار کم گوشت میوه را تحمل می‌کند.
خربزه
میوه
سگ — ایمن گربه — ایمنبدون دانه و پوست.
گلابی
میوه
سگ — ایمن گربه — ایمنهسته را جدا کنید.
هویج
سبزی
سگ — ایمن گربه — ایمنخام یا پخته؛ غنی از بتاکاروتن.
کدو حلوایی
سبزی
سگ — ایمن گربه — ایمنپخته و بدون شکر؛ به هضم کمک می‌کند.
بروکلی
سبزی
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطمقدار کم بی‌ضرر؛ مقدار زیاد باعث گاز و تحریک معده میشود.
اسفناج
سبزی
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطحاوی اگزالات؛ برای حیوانات با مشکل کلیه نامناسب.
پیاز
سبزی
سگ — سمی گربه — سمیخام، پخته، پودر یا برگ — همه سمی هستند و موجب کم‌خونی همولیتیک می‌شوند.
سیر
سبزی
سگ — سمی گربه — سمیحدود ۵ برابر سمی‌تر از پیاز برای واحد وزن.
تره و پیازچه
سبزی
سگ — سمی گربه — سمیاز خانواده آلیوم‌ها؛ مانند پیاز سمی است.
سیب‌زمینی پخته
سبزی
سگ — ایمن گربه — ایمنفقط پخته و بدون نمک/کره. سیب‌زمینی خام و سبز سمی است.
گوجه فرنگی رسیده
سبزی
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطرسیده در مقدار کم بی‌ضرر؛ گوجه سبز و برگ آن سمی است.
خیار
سبزی
سگ — ایمن گربه — ایمنآبرسان و کم‌کالری.
نخود سبز
سبزی
سگ — ایمن گربه — ایمنتازه یا منجمد، بدون نمک.
مرغ پخته
پروتئین
سگ — ایمن گربه — ایمنبدون استخوان، پوست و چاشنی. منبع اصلی پروتئین.
گوشت گاو پخته
پروتئین
سگ — ایمن گربه — ایمنبدون نمک و چربی اضافی.
ماهی پخته
پروتئین
سگ — ایمن گربه — ایمنبدون استخوان؛ سالمون و ساردین منبع اومگا-۳.
تخممرغ پخته
پروتئین
سگ — ایمن گربه — ایمنپخته؛ تخممرغ خام خطر سالمونلا و کمبود بیوتین.
گوشت خام
پروتئین
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطخطر سالمونلا، ای‌کولای و انگل. تنها در رژیم BARF تحت نظر دامپزشک.
استخوان پخته
پروتئین
سگ — سمی گربه — سمیمیشکند و سوراخ روده می‌کند. هرگز استخوان پخته ندهید.
شیر گاو
لبنیات
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطاکثر سگ‌ها و گربههای بالغ به لاکتوز عدم تحمل دارند؛ اسهال.
ماست ساده
لبنیات
سگ — ایمن گربه — با احتیاطماست پروبیوتیک بدون شکر؛ گربهها لاکتوز را بهتر در ماست تحمل می‌کنند.
پنیر
لبنیات
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطمقدار کم به‌عنوان جایزه؛ چاق‌کننده و گاهی لاکتوز مشکل‌ساز.
برنج پخته
غلات
سگ — ایمن گربه — ایمنبرای ناراحتی گوارشی توصیه میشود.
جو دوسر
غلات
سگ — ایمن گربه — ایمنپخته و بدون شکر.
نان
غلات
سگ — ایمن گربه — با احتیاطنان ساده مقدار کم بی‌ضرر. خمیر نان خام بسیار خطرناک است.
خمیر نان خام
غلات
سگ — سمی گربه — سمیدر معده ور می‌آید و الکل تولید می‌کند.
بادام
آجیل
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطهضم سخت؛ خطر انسداد در سگ‌های کوچک.
گردو
آجیل
سگ — سمی گربه — سمیبهخصوص کپک‌زده؛ سم لرزه‌زا.
ماکادمیا
آجیل
سگ — سمی گربه — با احتیاطضعف، استفراغ و لرزش در سگ‌ها حتی با مقدار کم.
بادام‌زمینی
آجیل
سگ — ایمن گربه — ایمنبینمک و بدون شیرینکننده زایلیتول.
کره بادام‌زمینی
آجیل
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطحتما بررسی کنید زایلیتول نداشته باشد — زایلیتول کشنده است.
شکلات
شیرینی
سگ — سمی گربه — سمیتئوبرومین کشنده؛ شکلات تلخ خطرناک‌تر است. اورژانس دامپزشکی.
زایلیتول
شیرینی
سگ — سمی گربه — سمیدر آدامس، خمیردندان و شیرینی‌های رژیمی؛ افت قند خون شدید.
قهوه و کافئین
نوشیدنی
سگ — سمی گربه — سمیتپش قلب، تشنج و مرگ.
الکل
نوشیدنی
سگ — سمی گربه — سمیحتی مقدار کم باعث مسمومیت شدید میشود.
چای
نوشیدنی
سگ — سمی گربه — سمیحاوی کافئین.
نمک زیاد
سایر
سگ — سمی گربه — سمیمسمومیت سدیم؛ از غذاهای شور انسانی پرهیز کنید.
لیلیوم (سوسن)
گیاه زینتی
سگ — با احتیاط گربه — سمیتمام بخش‌های گیاه و حتی گرده، نارسایی حاد کلیه در گربه. اورژانس.
آزالیا
گیاه زینتی
سگ — سمی گربه — سمیگراياناتوكسين؛ استفراغ، اسهال و ضعف قلبی.
پوینستیا (بنت‌قنسول)
گیاه زینتی
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطشایعهی کشنده بودن اغراق‌آمیز است؛ شیره تحریک‌کننده اما خطر کم.
آلوئه‌ورا
گیاه زینتی
سگ — سمی گربه — سمیساپونینها باعث استفراغ و اسهال می‌شوند.
ساگو پالم
گیاه زینتی
سگ — سمی گربه — سمییکی از کشنده‌ترین گیاهان زینتی — نارسایی کبد.
توتیا/افعی‌گیاه (دیفن‌باخیا)
گیاه زینتی
سگ — سمی گربه — سمیبلورهای اگزالات کلسیم؛ تورم دهان و گلو.
پتوس (پوتوس)
گیاه زینتی
سگ — سمی گربه — سمیتحریک شدید دهان و گوارش.
گل لاله
گیاه زینتی
سگ — سمی گربه — سمیپیاز گل سمیترین بخش است.
آناناس
میوه
سگ — ایمن گربه — با احتیاطبدون پوست و مغز؛ غنی از برملاین. مقدار کم کافی است.
انبه
میوه
سگ — ایمن گربه — با احتیاطگوشت میوه بی‌ضرر؛ هسته و پوست خطرناک. قند بالا دارد.
تمشک
میوه
سگ — ایمن گربه — ایمنآنتیاکسیدان بالا. مقدار کم به‌دلیل زایلیتول طبیعی.
گیلاس
میوه
سگ — سمی گربه — سمیهسته، ساقه و برگ حاوی سیانید؛ خطر انسداد روده. گوشت میوه بدون هسته کم‌خطر.
کیوی
میوه
سگ — ایمن گربه — با احتیاطپوست را جدا کنید؛ مقدار کم به‌عنوان تنقلات.
نارگیل (گوشت)
میوه
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطمقدار کم بی‌ضرر؛ روغن MCT میتواند سبب اسهال شود.
کرفس
سبزی
سگ — ایمن گربه — ایمنکمکالری، آبرسان و خوش‌مزه برای بسیاری از سگ‌ها.
کاهو
سبزی
سگ — ایمن گربه — ایمنآبرسان؛ ارزش غذایی محدود.
گل‌کلم
سبزی
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطپخته در مقدار کم بی‌ضرر؛ مقدار زیاد گاز و نفخ.
سیب‌زمینی شیرین پخته
سبزی
سگ — ایمن گربه — ایمنپخته و بدون چاشنی؛ غنی از فیبر و بتاکاروتن.
اسپاراگوس
سبزی
سگ — ایمن گربه — ایمنپخته و خرد شده؛ خام سفت و سخت‌هضم است.
ذرت پخته
سبزی
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطدانههای جدا شده مقدار کم؛ بلال خطر انسداد روده دارد.
بوقلمون پخته
پروتئین
سگ — ایمن گربه — ایمنبدون پوست، استخوان و چاشنی؛ منبع پروتئین کم‌چرب.
ساردین کنسروی (در آب)
پروتئین
سگ — ایمن گربه — ایمنبدون نمک و بدون روغن؛ منبع امگا-۳ عالی.
پنیر کاتیج
لبنیات
سگ — ایمن گربه — با احتیاطکمچرب و کم‌لاکتوز؛ ۱ قاشق غذاخوری برای ناراحتی گوارشی.
کفیر
لبنیات
سگ — ایمن گربه — با احتیاطپروبیوتیک قوی؛ مقدار کم برای سلامت روده.
کینوا پخته
غلات
سگ — ایمن گربه — ایمنپروتئین کامل گیاهی؛ شسته و پخته بدون چاشنی.
ماکارونی پخته
غلات
سگ — ایمن گربه — با احتیاطساده و بدون سس؛ کالری بالا دارد.
بادام هندی
آجیل
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطبینمک و در حد چند دانه؛ چربی بالا، خطر پانکراتیت.
تخمه آفتابگردان
آجیل
سگ — ایمن گربه — ایمنبدون پوست و بدون نمک؛ به‌عنوان مکمل امگا.
عسل
شیرینی
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطمقدار بسیار کم برای بزرگسال سالم؛ به توله/بچه ندهید (خطر بوتولیسم).
نوشابه گازدار
نوشیدنی
سگ — سمی گربه — سمیکافئین، شکر بالا و گاز برای حیوانات خطرناک است.
آدامس بدون قند
شیرینی
سگ — سمی گربه — سمیاکثر آدامس‌های بدون قند زایلیتول دارند — سم کشنده.
خرما
میوه
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطقند بسیار بالا دارد و هسته‌ی آن خطر خفگی و انسداد روده دارد؛ فقط یک تکه‌ی کوچک بدون هسته.
انار
میوه
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطدانههای زیاد و پوست انار میتواند استفراغ و اسهال ایجاد کند؛ ارزش افزوده‌ای برای حیوان ندارد.
زردآلو
میوه
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطگوشت رسیده در مقدار کم بی‌خطر است؛ هسته، ساقه و برگ ترکیبات سیانوژنیک دارند و هسته خطر انسداد دارد.
آلو
میوه
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطهسته و برگ ترکیبات سیانوژنیک دارند و هسته میتواند روده را مسدود کند؛ آلوی خشک هم قند زیادی دارد.
انجیر
میوه
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطمیوهی تازه در مقدار بسیار کم معمولاً مشکلی ندارد، اما شیره و برگ درخت انجیر (فیکوس) محرک پوست و دستگاه گوارش است.
توت
میوه
سگ — ایمن گربه — با احتیاطتوت رسیده در مقدار کم برای سگ مناسب است؛ مصرف زیاد باعث اسهال میشود. توت نارس را ندهید.
خرمالو
میوه
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطگوشت میوه بی‌ضرر است اما دانه‌ها و هسته می‌توانند در روده‌ی کوچک انسداد ایجاد کنند.
به
میوه
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطگوشت پخته‌ی بدون شکر در مقدار کم مشکلی ندارد؛ دانه‌ها مانند دانه‌ی سیب ترکیبات سیانوژنیک دارند.
کدو سبز
سبزی
سگ — ایمن گربه — ایمنکمکالری و فیبردار؛ ساده و بدون روغن، پیاز و سیر، بخارپز یا خام تکه‌شده.
بادمجان پخته
سبزی
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطاز خانواده‌ی سیب‌زمینی است؛ پخته و ساده در مقدار کم معمولاً مشکلی ندارد، اما غذاهای ایرانی بادمجانی (کشک، میرزاقاسمی) سیر و روغن زیاد دارند.
چغندر پخته
سبزی
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطقند و اگزالات دارد؛ چند تکه‌ی کوچک ساده اشکالی ندارد و ممکن است رنگ ادرار و مدفوع را قرمز کند.
لوبیا سبز
سبزی
سگ — ایمن گربه — ایمنپخته یا بخارپز و ساده تنقلات کم‌کالری خوبی است؛ لوبیای کنسروی شور یا با سیر را ندهید.
عدس پخته
غلات
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطکاملاً پخته و ساده در مقدار کم قابل‌تحمل است؛ نفخ ایجاد می‌کند و عدسی و عدس‌پلو معمولاً پیاز و نمک دارند.
نخود پخته
غلات
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطنخود ساده و پخته در مقدار کم بی‌خطر است؛ حمص و آبگوشت به‌دلیل سیر، پیاز و نمک مناسب نیستند.
گوشت گوسفند پخته
پروتئین
سگ — ایمن گربه — ایمنگوشت لخم پخته و بدون ادویه مناسب است؛ دنبه و چربی زیاد خطر پانکراتیت دارد و استخوان پخته هرگز داده نشود.
جگر پخته
پروتئین
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطمغذی است اما ویتامین A زیادی دارد؛ مصرف مکرر و زیاد میتواند به مسمومیت با ویتامین A برسد. گاه‌به‌گاه و مقدار کم.
میگو پخته
پروتئین
سگ — ایمن گربه — با احتیاطپخته، پوست‌کنده و بدون سر و دم و ادویه؛ میگوی خام یا سرخ‌شده مناسب نیست.
تن ماهی کنسروی
پروتئین
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطگاهبهگاه و در آب (نه روغن یا نمک‌دار)؛ مصرف مداوم به‌دلیل جیوه و کمبودهای تغذیه‌ای، به‌ویژه برای گربه، توصیه نمیشود.
ماهی خام
پروتئین
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطخطر انگل و باکتری دارد و در گربه مصرف مداوم ماهی خام به‌دلیل آنزیم تیامیناز میتواند کمبود ویتامین B1 ایجاد کند. پخته بدهید.
دوغ
لبنیات
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطنمک و گاهی نعناع خشک دارد و لاکتوز آن در بسیاری از حیوانات اسهال ایجاد می‌کند؛ آب تازه جایگزین درست است.
بستنی
لبنیات
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطقند و لاکتوز بالا دارد؛ طعم‌های شکلاتی، قهوه‌ای یا حاوی زایلیتول و کشمش سمی‌اند.
پسته
آجیل
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطچرب و معمولاً شور است و پوست آن خطر انسداد دارد؛ پسته‌ی کپک‌زده ممکن است آفلاتوکسین داشته باشد.
فندق
آجیل
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطسمی شناخته نمیشود اما به‌دلیل اندازه خطر خفگی و انسداد دارد و چربی بالایی دارد.
زعفران
سایر
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطدادهی کافی درباره‌ی ایمنی آن در حیوانات نیست؛ غذای زعفرانی را عمداً ندهید. گیاه گل حسرت (کروکوس پاییزه) بسیار سمی است و نباید با زعفران اشتباه شود.
دارچین
سایر
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطسم کشنده نیست اما پودر آن دهان و ریه را تحریک می‌کند و مقدار زیاد گوارش را به‌هم می‌زند؛ شیرینی‌های دارچینی هم قند و چربی دارند.
جوز هندی
سایر
سگ — سمی گربه — سمیمادهی میریستیسین میتواند لرزش، بی‌قراری، تپش قلب و تشنج ایجاد کند؛ شیرینی‌های حاوی جوز را دور نگه دارید.
قارچ خوراکی فروشگاهی
سبزی
سگ — با احتیاط گربه — با احتیاطقارچ دکمه‌ای ساده و پخته معمولاً مشکلی ندارد؛ غذاهای قارچی اغلب پیاز، سیر و کره دارند.
قارچ وحشی
گیاه زینتی
سگ — سمی گربه — سمیبرخی گونه‌ها آسیب کبدی یا عصبی کشنده ایجاد می‌کنند و تشخیص در خانه ممکن نیست؛ هر بلعیدنی اورژانس است. نمونه‌ی قارچ را برای دامپزشک ببرید.
قانون ۱۰٪ — اصل طلایی غذای جانبی
حتی غذای کاملاً ایمن، اگر بیش از ۱۰ درصد کالری روزانه باشد، تعادل تغذیه‌ای پت را به هم می‌زند. غذای اصلی باید همیشه یک خوراک کامل و متعادل (Complete & Balanced) با گواهی AAFCO باشد. تنقلات و غذای انسانی فقط مکمل و در نقش جایزه‌ی تربیتی هستند.
گربهها گوشت‌خوار اجباری‌اند
برخلاف سگ که همه‌چیزخوار است، گربه به تائورین، آراشیدونیک اسید و ویتامین A با منشأ حیوانی نیاز دارد. رژیم گیاهی برای گربه میتواند منجر به کاردیومیوپاتی و کوری شود. سبزیجات فقط در حد چاشنی مجازند.
۵ ماده‌ی بسیار سمی که هرگز نباید بدهید
- شکلات — تئوبرومین کشنده، تلخ‌تر = سمی‌تر
- پیاز و سیر — تخریب گلبول قرمز (حتی پختهٔ آن)
- انگور و کشمش — نارسایی حاد کلیوی
- زایلیتول — افت قند خون مرگ‌بار در سگ
- الکل و خمیر نان خام — مسمومیت و انسداد گوارشی
قانون ۱۰٪ برای غذاهای انسانی
حتی ایمن‌ترین غذاهای انسانی نباید بیش از ۱۰٪ کالری روزانه‌ی حیوان را تشکیل دهند. باقی ۹۰٪ باید یک غذای کامل و متعادل (Complete & Balanced طبق AAFCO) باشد. تنقلات بیش‌ازحد باعث چاقی، کمبود کلسیم و ناهنجاری‌های گوارشی میشود؛ حتی اگر «طبیعی» به‌نظر برسند.
روش معرفی غذای جدید (پروتکل ۷ روزه)
- روز ۱-۲: ۲۵٪ غذای جدید + ۷۵٪ غذای فعلی.
- روز ۳-۴: ۵۰٪ - ۵۰٪.
- روز ۵-۶: ۷۵٪ غذای جدید + ۲۵٪ غذای فعلی.
- روز ۷: ۱۰۰٪ غذای جدید. در صورت اسهال یا استفراغ، یک پله عقب بروید.
علائم واکنش آلرژیک به غذا
- خارش مکرر گوش، پنجه یا شکم بدون کک.
- اسهال مزمن یا مدفوع نرم بیش از ۴۸ ساعت.
- ریزش موی موضعی، قرمزی پوست، عفونت گوش تکراری.
- استفراغ در بازه‌ی چند ساعت پس از خوردن ماده‌ی جدید.
پرسش‌های متداول
آیا می‌توانم به سگم غذای خانگی بدهم؟+
بله، اما فقط با فرمولی که یک متخصص تغذیه‌ی دامپزشکی (Board-Certified Veterinary Nutritionist) طراحی یا تأیید کرده باشد. بررسی‌ها نشان می‌دهد اکثر دستورهای خانگی اینترنتی دست‌کم یک کمبود جدی دارند؛ شایع‌ترین آن‌ها نسبت نامتعادل کلسیم به فسفر (که در توله‌سگ به ناهنجاری استخوانی منجر میشود)، کمبود روی، ید، ویتامین D و در گربهها تائورین است که نارسایی قلبی و کوری می‌سازد. برنامهٔ پایش را متخصص تعیین می‌کند؛ آزمایش خون طبیعی به‌تنهایی کامل بودن جیره را اثبات نمی‌کند.
گربه‌ام میتواند شیر بخورد؟+
خیر. تولید آنزیم لاکتاز پس از شیرگیری در اکثر گربهها به‌شدت کم میشود، بنابراین لاکتوز شیر گاو هضم نشده وارد روده‌ی بزرگ میشود و اسهال، نفخ و دل‌درد ایجاد می‌کند. شیرهای مخصوص گربه (بدون لاکتوز) در حد چند قاشق و به‌عنوان تنقلات بی‌خطرند، اما کالری اضافه دارند و در سقف ۱۰٪ تنقلات روزانه حساب می‌شوند. برای آبرسانی، آب تازه و غذای کنسروی به‌مراتب بهتر از هر نوع شیر است.
استخوان پخته برای سگ خطرناک است؟+
بله، و یکی از شایع‌ترین علل اورژانس گوارشی است. پخت، ساختار استخوان را شکننده می‌کند و هنگام جویدن به تکه‌های تیز و سوزنی می‌شکند که می‌توانند دهان، مری، معده و روده را پاره کنند یا انسداد بسازند؛ استخوان مرغ و دنده‌ی پخته پرخطرترین‌اند. اگر سگ استخوان پخته خورده است، خودتان استفراغ ایجاد نکنید و همان روز با دامپزشک تماس بگیرید. جایگزین‌های امن‌تر: اسباب‌بازی جویدنی مقاوم و دنتال‌استیک‌های تأییدشده.