راهنمای اولیهٔ هفت وضعیت اضطراری تا رسیدن به دامپزشک؛ نه تشخیص و نه جایگزین آموزش کمکهای اولیه.
قبل از هر اقدام، با دامپزشک تماس بگیرید
شماره کلینیک شبانه‌روزی نزدیک خود را روی یخچال نصب کنید. کمکهای اولیه جایگزین دامپزشکی نیست.
تنفس سخت، بی‌هوشی، خونریزی شدید، تشنج طولانی یا تکراری و زورزدن بدون ادرار نیاز به مراجعهٔ فوری دارند؛ این صفحه تشخیص نیست.
منبع: کمکهای اولیهٔ AVMA · یافتن کلینیک · بانک سموم
چه زمانی وضعیت حیوان خانگی اورژانس است؟
تنگی نفس، زور زدن بی‌نتیجه برای ادرار (به‌ویژه گربه نر)، تشنج، شکم متسع و سفت، خونریزی کنترل‌نشده و بی‌هوشی اورژانس واقعی‌اند و باید بدون تأخیر به دامپزشک مراجعه کنید.
نکات کلیدی:
نشانه‌ها: استفراغ، اسهال، لرزش، تشنج، بزاق زیاد، بی‌قراری شدید.
✓ انجام دهید
✕ انجام ندهید
نشانه‌ها: سرفه شدید، تقلا، چنگ زدن به دهان، لب‌های آبی.
✓ انجام دهید
✕ انجام ندهید
نشانه‌ها: بی‌هوش و بدون تنفس طبیعی؛ ارزیابی فوری لازم است.
✓ انجام دهید
✕ انجام ندهید
نشانه‌ها: خون فعال از زخم، رنگ‌پریدگی لثه، ضعف.
✓ انجام دهید
✕ انجام ندهید
نشانه‌ها: له‌له شدید، بزاق غلیظ، استفراغ، دمای بدن > ۴۰ درجه، تلوتلو خوردن.
✓ انجام دهید
✕ انجام ندهید
نشانه‌ها: افتادن، حرکات غیرارادی، بزاق، دفع غیرارادی، گیجی پس از تشنج.
✓ انجام دهید
✕ انجام ندهید
نشانه‌ها: ورم سریع، درد، بزاق، تنگی نفس، نیش مرئی.
✓ انجام دهید
✕ انجام ندهید
منابع: AVMA — کمکهای اولیه · AVMA — مسمومیت و خطرهای خانگی
حتی مهربان‌ترین حیوان در درد ممکن است گاز بگیرد. برای سگ‌های بزرگ از یک پتو یا حولهی محکم به عنوان برانکارد استفاده کنید و ستون فقرات را ثابت نگه دارید. گربه یا سگ کوچک را در یک جعبه‌ی محکم با کف نرم بگذارید و کاور کنید تا استرس کم شود. هرگز حیوان مصدوم را در بغل نگیرید و ندوید.
هرگز، مگر با تجویز مستقیم دامپزشک. استامینوفن حتی در یک قرص می‌تواند برای گربه کشنده باشد چون آنزیم لازم برای سم‌زدایی آن را ندارد و هموگلوبین را از کار می‌اندازد. ایبوپروفن و ناپروکسن در سگ زخم و سوراخ‌شدگی معده و نارسایی کلیه می‌سازند و آسپیرین هم پنجره‌ی درمانی بسیار باریکی دارد. اگر حیوان درد دارد، همان روز تماس بگیرید؛ مسکن‌های دامپزشکی هم می‌توانند عارضه و منع مصرف داشته باشند و باید برای همان حیوان تجویز شوند.
اول مطمئن شوید نفس نمیکشد و ضربان ندارد (دست روی قفسهی سینه پشت آرنج). حیوان را روی پهلوی راست بخوابانید، دستها را روی بلندترین نقطهی قفسهی سینه بگذارید و ۳۰ فشار با سرعت حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ بار در دقیقه و عمق حدود یکسوم پهنای قفسه بدهید، سپس دهان را ببندید و ۲ تنفس از راه بینی بدمید تا قفسه بالا بیاید. چرخهها را هر ۲ دقیقه ارزیابی کنید و همزمان کسی به کلینیک خبر بدهد. یادگیری عملی در یک دورهی کمکهای اولیهی حیوانات بهشدت توصیه میشود.
بدون معطلی تماس بگیرید و این چهار مورد را آماده کنید: نام و بسته‌بندی ماده (یا عکس برچسب و مادهی مؤثر)، مقدار تقریبی مصرفشده، ساعت تقریبی بلع و وزن حیوان. بدون دستور دامپزشک استفراغ ایجاد نکنید — در مواد خورنده، فرآورده‌های نفتی و حیوان بی‌حال یا تشنجی، استفراغ آسیب را چند برابر می‌کند. از ریختن آب داخل دهان حیوان بی‌حال یا دارای اختلال بلع خودداری کنید؛ پاک‌سازی تماس پوستی و شرایط انتقال را تلفنی از دامپزشک بپرسید.