دانشنامه گیاهان سمی
برای هر گیاه یک صفحهی مستقل: چه بخشی سمی است، کدام گونه در خطر است، چه علائمی ایجاد میکند و در چند ساعت اول چه باید کرد.
پاسخ کوتاه
کدام گیاهان خانگی برای حیوان خانگی خطرناکاند؟
بسیاری از گیاهان رایج آپارتمانی — بهویژه لیلیوم، دیفنباخیا، پتوس و آزالیا — برای سگ و گربه سمیاند و در مسمومیت باید بدون القای استفراغ فوراً با دامپزشک تماس گرفت.
نکات کلیدی:
- لیلیوم برای گربه حتی با مقدار بسیار کم میتواند نارسایی کلیه بدهد.
- نام گیاه، بخش خوردهشده و ساعت مصرف را یادداشت کنید.
- هرگز بدون دستور دامپزشک استفراغ را القا نکنید.
- پیشگیری سادهتر است: گیاهان پرخطر را از دسترس خارج یا جایگزین کنید.
۳۶ گیاه
سوسن
کشندهLilium spp.
خطر برای: گربه
نخل ساگو
کشندهCycas revoluta
خطر برای: سگ، گربه
آزالیا / رودودندرون
شدیدRhododendron spp.
خطر برای: سگ، گربه، اسب
خرزهره
کشندهNerium oleander
خطر برای: سگ، گربه، اسب، پرنده
لاله
متوسطTulipa spp.
خطر برای: سگ، گربه
نرگس
متوسطNarcissus spp.
خطر برای: سگ، گربه
فیلودندرون
متوسطPhilodendron spp.
خطر برای: سگ، گربه
پتوس
متوسطEpipremnum aureum
خطر برای: سگ، گربه
دیفنباخیا
متوسطDieffenbachia spp.
خطر برای: سگ، گربه
مونسترا / برگانجیری
خفیفMonstera deliciosa
خطر برای: سگ، گربه
پیچک انگلیسی
متوسطHedera helix
خطر برای: سگ، گربه
آلوئهورا
خفیفAloe vera
خطر برای: سگ، گربه
گیاه ژاد / کراسولا
متوسطCrassula ovata
خطر برای: سگ، گربه
یوکا
خفیفYucca spp.
خطر برای: سگ، گربه
آماریلیس
متوسطAmaryllis spp.
خطر برای: سگ، گربه
گل داوودی
خفیفChrysanthemum spp.
خطر برای: سگ، گربه
سیکلامن
شدیدCyclamen spp.
خطر برای: سگ، گربه
کالانکوئه
شدیدKalanchoe spp.
خطر برای: سگ، گربه، پرنده
شفلرا
متوسطSchefflera spp.
خطر برای: سگ، گربه
اسپاتیفیلوم / گل قاشقی
متوسطSpathiphyllum spp.
خطر برای: سگ، گربه
ساقه و برگ گوجه
متوسطSolanum lycopersicum
خطر برای: سگ، گربه، اسب
ریواس
متوسطRheum spp.
خطر برای: سگ، گربه
کرچک
کشندهRicinus communis
خطر برای: سگ، گربه، اسب
گل انگشتانه
کشندهDigitalis purpurea
خطر برای: سگ، گربه، پرنده
زعفرانی پاییزه
کشندهColchicum autumnale
خطر برای: سگ، گربه
سنبل
شدیدHyacinthus orientalis
خطر برای: سگ، گربه
سوسن نجیب
کشندهConvallaria majalis
خطر برای: سگ، گربه
سرخدار
کشندهTaxus spp.
خطر برای: سگ، گربه، اسب
ویستریا (گلیسین)
متوسطWisteria spp.
خطر برای: سگ، گربه
دارواش
شدیدViscum album
خطر برای: سگ، گربه
راج
متوسطIlex spp.
خطر برای: سگ، گربه
گل ادریسی
متوسطHydrangea spp.
خطر برای: سگ، گربه، اسب
سوسن صلح
متوسطSpathiphyllum spp.
خطر برای: سگ، گربه
شمعدانی
خفیفPelargonium spp.
خطر برای: سگ، گربه
سرخس مارچوبه
متوسطAsparagus densiflorus
خطر برای: سگ، گربه
گیاه مار / سنسوریا
خفیفSansevieria trifasciata
خطر برای: سگ، گربه
پرسشهای متداول
کدام گیاه خانگی بیشترین خطر را برای گربه دارد؟
سوسن (Lilium) خطرناکترین است؛ حتی گردهی روی خز یا نوشیدن آب گلدان میتواند طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت نارسایی حاد کلیه ایجاد کند. نخل ساگو هم برای سگ و گربه کشنده است و دانههایش بیشترین سمیت را دارند.
اگر حیوانم برگ گیاه سمی را جویده چه کنم؟
دهانش را با آب ولرم بشویید، بقیهی گیاه و تکههای جویدهشده را نگه دارید و فوراً با دامپزشک تماس بگیرید. نام لاتین گیاه، مقدار تقریبی خوردهشده و زمان آن را بگویید. بدون دستور دامپزشک استفراغ را القا نکنید.
چطور خانه را گیاهایمن کنم؟
گیاهان کشنده را کاملاً حذف کنید (جایگزینی مثل نخل بامبو، کالاته یا سرخس بوستون بگذارید)، گلدانها را روی قفسهی بلند و دور از سطوح پرشی گربه ببرید، آب زیرگلدانی را خالی نگه دارید و کود و آفتکش را در کمد قفلدار نگه دارید.
علائم مسمومیت گیاهی چقدر سریع ظاهر میشود؟
کریستالهای اگزالات (پتوس، دیفنباخیا، فیلودندرون) طی چند دقیقه سوزش دهان و آبریزش میسازند، اما سموم کبدی و کلیوی مثل ساگو و سوسن ممکن است ۱۲ تا ۷۲ ساعت بیسروصدا پیش بروند. نبود علامت در ساعت اول به معنی ایمنبودن نیست.
خطرناکترین گیاهان خانگی در یک نگاه
| گیاه | گونهی در خطر | بخش خطرناک | اثر |
|---|---|---|---|
| لیلیوم (سوسن) | گربه | همهی بخشها، حتی گرده و آب گلدان | نارسایی حاد کلیه — اورژانس مطلق |
| دیفنباخیا | سگ و گربه | برگ و ساقه | سوزش و تورم دهان، آبریزش، اشکال در بلع |
| آزالیا/رودودندرون | سگ و گربه | برگ و گل | استفراغ، اسهال، اختلال ضربان قلب |
| سیکاس (نخل ساگو) | سگ | دانه بیشترین سمیت | نارسایی کبد، خونریزی |
| پتوس و فیلودندرون | سگ و گربه | برگ | تحریک شدید دهان و گوارش |
| گل شیپوری | گربه | برگ و ساقه | سوزش دهان و افزایش بزاق |
| آلوئهورا | سگ و گربه | لایهی زرد زیر پوست برگ | استفراغ، اسهال، بیحالی |
| گوجه و سیبزمینی (بوته) | سگ و گربه | برگ و ساقهی سبز | اختلال گوارشی و عصبی |
خانهی امن: چکلیست گیاهپزشکی
- پیش از خرید هر گیاه، نام علمی آن را در همین دانشنامه جستوجو کنید؛ نامهای محلی گمراهکنندهاند.
- اگر گربه دارید، لیلیوم را به هیچ شکلی وارد خانه نکنید — دستهگل هدیه هم شامل میشود.
- گلدانها را بالای دسترس بگذارید، اما یادتان باشد گربهها بالا میروند؛ اتاق بسته امنتر از قفسهی بلند است.
- برگهای ریخته را جمع کنید؛ برگ خشک هم سمیت دارد.
- آب زیرگلدانی را خالی کنید؛ سم محلول در آب هم خطرناک است.
- یک گلدان «گندم گربه» یا سبزهی ایمن بگذارید تا میل جویدن به گیاه امن هدایت شود.
- شمارهی کلینیک شبانهروزی نزدیک را روی یخچال بچسبانید.
اگر حیوان گیاه سمی خورد
- باقیماندهی گیاه را از دهان خارج و دهان را با آب ولرم بشویید (اگر حیوان همکاری میکند).
- یک نمونه یا عکس واضح از گیاه بردارید — تشخیص گونه سرعت درمان را چند برابر میکند.
- مقدار تقریبی خوردهشده و زمان آن را یادداشت کنید.
- بدون دستور، استفراغ ایجاد نکنید و شیر یا روغن ندهید.
- فوراً تماس بگیرید؛ در مسمومیت با لیلیوم در گربه، هر ساعت تأخیر پیشآگهی را بدتر میکند.
پرسشهای متداول
چرا لیلیوم برای گربه اینقدر خطرناک است؟+
در گربه، همهی بخشهای گیاه لیلیوم — از جمله گرده و حتی آب گلدان — میتوانند نارسایی حاد کلیه ایجاد کنند. جویدن یک برگ یا لیسیدن گرده از روی پنجه کافی است و درمان باید طی ساعات اول شروع شود.
اگر گربهام فقط گیاه را جویده و نخورده باشد چه؟+
همچنان باید جدی گرفته شود. بسیاری از سموم گیاهی از طریق مخاط دهان جذب میشوند و در گیاهان تحریککننده مانند دیفنباخیا، تورم دهان و راه هوایی میتواند طی دقایق پیشرفت کند.
چطور بفهمم گیاهی که دارم سمی است؟+
نام علمی گیاه (نه نام بازاری) را در این دانشنامه یا فهرست سمشناسی ASPCA جستوجو کنید. اگر مطمئن نیستید، گیاه را تا شناسایی قطعی خارج از دسترس نگه دارید.
علائم مسمومیت گیاهی چقدر طول میکشد تا ظاهر شود؟+
در گیاهان تحریککننده، ظرف چند دقیقه؛ در سموم کلیوی و کبدی مانند لیلیوم و سیکاس ممکن است ۱۲ تا ۷۲ ساعت طول بکشد. نبود علامت در ساعت اول به معنای بیخطر بودن نیست.
گیاهان ایمن برای خانهی دارای حیوان کداماند؟+
نخل آرکا، کالاتیا، پپرومیا، سرخس بوستونی، ارکیدهی فالانوپسیس و گندم گربه از گزینههای عمومی کمخطرند. با این حال، خوردن حجم زیاد از هر گیاهی میتواند ناراحتی گوارشی ایجاد کند.