هاب داروهای دامپزشکی
۲۲ داروی رایج با کاربرد آموزشی، عوارض، تداخلات، علائم مسمومیت، نکات فهم نسخه و منابع؛ مقدار مصرف عمومی ارائه نمیشود.
هیچگاه بدون نسخه دامپزشک دارو ندهید. اطلاعات این صفحه آموزشی است و مرجع تجویز نیست.
پاسخ کوتاه
آیا میتوانم داروی انسانی به حیوانم بدهم؟
داروی انسانی را خودسرانه به حیوان ندهید. برخی داروهای انسانی فقط با انتخاب و نسخهٔ دامپزشک استفاده میشوند و برخی بسیار سمیاند؛ این راهنما برای فهم نسخه است، نه تجویز.
نکات کلیدی:
- استامینوفن برای گربه کشنده و ایبوپروفن برای سگ خطرناک است.
- مقدار دارو به گونه، وضعیت بیمار، غلظت فرآورده و نسخه وابسته است.
- مدت درمان را بدون هماهنگی با دامپزشک تغییر ندهید.
- هر عارضهی جدید پس از شروع دارو را ثبت و به دامپزشک گزارش دهید.
مواد و داروهایی که نباید خودسرانه استفاده کنید
⛔ ایبوپروفن / ناپروکسن
نارسایی حاد کلیه و زخم معده در سگ و گربه — حتی یک قرص میتواند کشنده باشد.
⛔ استامینوفن (تیلنول)
برای گربه بسیار سمی است و میتواند به خون و کبد آسیب بزند؛ تماس احتمالی نیازمند کمک فوری دامپزشکی است.
⛔ آسپرین انسانی
زخم معده شدید؛ دوز دامپزشکی متفاوت است.
⛔ داروی ضدافسردگی انسانی
مصرف اتفاقی میتواند علائم عصبی و مسمومیت ایجاد کند؛ خطر به ماده و مقدار بستگی دارد.
⛔ روغن درخت چای
سمیت پوستی و کبدی شدید.
⛔ فرآوردهٔ پرمترین مخصوص سگ برای گربه
میتواند لرزش و تشنج شدید ایجاد کند؛ فرآوردهٔ گونهٔ دیگر را خودسرانه استفاده نکنید.
آموکسیسیلین + کلاوولانیک
آنتیبیوتیکAmoxicillin-Clavulanate (Synulox)
عفونت پوست و بافت نرم، عفونت ادراری، آبسه دندان، عفونت زخم گازگرفتگی
مترونیدازول
آنتیبیوتیکMetronidazole
اسهال ژیاردیا، عفونت بیهوازی، کولیت، IBD
پرازیکوانتل
ضد انگلPraziquantel
کرم نواری (تنیا)، اکینوکوک
سلامکتین (Revolution)
ضد انگلSelamectin
کک، کنه، جرب گوش، کرم قلب (پیشگیری)، کرم گرد
ماروپیتانت (Cerenia)
ضد استفراغMaropitant
استفراغ، بیماری حرکت در سفر، پانکراتیت، شیمیدرمانی
مفلوکسیکام
ضد دردMeloxicam (Metacam)
درد آرتروز، درد بعد از جراحی، التهاب
انسولین کنینسولین
هورمونیCaninsulin (Lente)
دیابت قندی
فروزماید (لازیکس)
قلبیFurosemide (Lasix)
نارسایی قلبی، ادم ریوی، افزایش فشار خون
گاباپنتین
آرامبخشGabapentin
درد عصبی، آرامبخش قبل از ویزیت گربه، ضد تشنج
فلوکونازول
ضد قارچFluconazole
عفونت قارچی پوست، کاندیدا، کریپتوکوک
پردنیزولون
هورمونیPrednisolone
آلرژی، IBD، آدیسون، لنفوم پالایتیو، بیماریهای خودایمنی
متیمازول
هورمونیMethimazole (Felimazole)
پرکاری تیروئید گربه
فنوباربیتال
ضد تشنجPhenobarbital
صرع ایدیوپاتیک، تشنج علامتی
لوتیراستام (Keppra)
ضد تشنجLevetiracetam
صرع (افزودنی یا تکدرمانی)، تشنج کلاستر
میرتازاپین
اشتهاآورMirtazapine (Mirataz)
اشتهاآور، ضد تهوع، حمایت در CKD/سرطان
آملودیپین
قلبیAmlodipine
فشار خون بالا (بهویژه گربه با CKD)
بوپرنورفین
ضد دردBuprenorphine
درد متوسط تا شدید، درد پس از جراحی، FLUTD
پرازوسین
گوارشیPrazosin
شلی اسفنکتر مجرای ادرار، پس از کاتتر FLUTD
انسولین گلارژین (Lantus)
هورمونیInsulin Glargine
دیابت گربه؛ امکان بهبود کنترل قند و در بعضی بیماران بهبودی، بدون تضمین
داکسیسایکلین
آنتیبیوتیکDoxycycline
لپتوسپیروز، کرم قلب (بهعنوان کمکی)، پسیتاکوزیس، اهرلیخیا
سیکلوسپورین
پوستیCyclosporine (Atopica)
درماتیت آتوپیک، IBD مقاوم، بیماریهای خودایمنی
فاموتیدین
گوارشیFamotidine (Pepcid)
زخم معده، ریفلاکس، حمایت همراه NSAID
۷ قانون طلایی تجویز ایمن
نگهداری استاندارد داروهای دامپزشکی
دما، جلوگیری از یخزدگی و مدت پس از بازشدن را از برچسب همان فرآورده بخوانید؛ همهٔ آمپولها شرایط یکسان ندارند.
محدودهٔ دما، محافظت از نور و رطوبت و ظرف نگهداری مطابق برچسب باشد؛ خودرو و حمام ممکن است مناسب نباشند.
جعبه قفلدار؛ سرنگهای استفادهشده در جعبه ایمن.
مرجعهای مرتبط
پیش از دادن دارو به حیوان چه بدانیم؟
- هرگز داروی انسانی را بدون تجویز دامپزشک ندهید — برخی (ایبوپروفن، پاراستامول) کشندهاند.
- وزن دقیق را به دامپزشک بدهید؛ دوز و غلظت را از نسخه بخوانید و خودتان محاسبه یا تغییر ندهید.
- برنامهٔ تجویزشده را دنبال کنید؛ عارضه را سریع گزارش دهید و دوره را خودسرانه کوتاه یا طولانی نکنید.
- دارو را در محل خشک، خنک و دور از دسترس بچهها نگه دارید.
- تاریخ انقضا را چک کنید؛ دارو منقضی میتواند بیاثر یا سمی باشد.
چگونه دارو را راحت بدهیم؟
ابتدا بپرسید دارو باید با غذا یا بدون غذا مصرف شود و آیا خرد کردن یا باز کردن آن مجاز است. فقط در صورت اجازهٔ دامپزشک از خوراکی مناسب استفاده کنید و مطمئن شوید تمام دارو مصرف شده است. خوراندن مایع و قرص را از تیم درمان یاد بگیرید؛ به حیوانی که خوب نمیبلعد دارو را به زور ندهید. فرآوردهٔ پوستی را طبق برچسب و با جلوگیری از تماس انسان یا لیسیدن حیوان استفاده کنید.
عوارض جانبی که باید فوری گزارش شوند
- استفراغ یا اسهال شدید در ۲۴ ساعت اول.
- خارش، کهیر، تورم صورت (واکنش آلرژیک).
- خوابآلودگی شدید یا لرزش غیرعادی.
- تغییر رنگ ادرار یا بیاشتهایی طولانی.
پرسشهای متداول
میتوانم دوز دارو را خودم تعیین کنم؟+
خیر. دوز دامپزشکی بر پایهی وزن دقیق، گونه، سن، عملکرد کلیه و کبد و تداخل با سایر داروها محاسبه میشود و بعضی داروها پنجرهی درمانی بسیار باریکی دارند — یعنی فاصلهی دوز مؤثر تا دوز سمی کم است (مثل دیگوکسین، فنوباربیتال و برخی شلکنندهها). حتی «نصف کردن قرص انسانی» خطرناک است، چون بسیاری از قرصها آهستهرهشاند و شکستنشان کل دوز را یکجا آزاد میکند. همیشه دوز نوشتهشده روی نسخه را دقیق اجرا کنید و در صورت تردید، دوباره بپرسید.
آیا داروی سگ را میتوان به گربه داد؟+
بههیچوجه بهصورت خودسرانه. گربهها مسیرهای متابولیکی متفاوتی دارند و در گلوکورونیداسیون ضعیفاند، بنابراین داروهایی که در سگ بیخطرند در گربه انباشته و سمی میشوند. خطرناکترین مثال، قطرهها و قلادههای ضدکک حاوی پرمترین است که برای سگ استاندارد و برای گربه اغلب کشنده است و تشنج ایجاد میکند؛ استامینوفن هم نمونهی کلاسیک دیگری است. حتی داروهای مشترک معمولاً دوز و فاصلهی زمانی متفاوتی دارند.
داروی باقیمانده یا تاریخگذشته را چه کنم؟+
آن را در سطل زبالهی معمولی، سینک یا توالت نریزید؛ باقیماندهی آنتیبیوتیک و هورمون وارد آب و خاک میشود و به مقاومت میکروبی دامن میزند، ضمن اینکه حیوان یا کودک ممکن است آن را از زباله بردارد. بهترین راه، تحویل به داروخانه یا کلینیکی است که طرح جمعآوری دارو دارد. اگر چنین امکانی نیست، دارو را از بسته خارج کنید، با مادهی نامطلوبی مثل تفالهی قهوه یا خاک بستر مخلوط کنید و در ظرف دربسته و برچسبزداییشده دور بیندازید. دارویی که برای یک بیماری خاص تجویز شده را برای دفعهی بعد نگه ندارید.
تصمیم آگاهانه در عمل
نسخهٔ روشن، مصرف قابل پیگیری
نام تجاری، نام مادهٔ مؤثره و غلظت سه چیز متفاوتاند. دو بطری با نام مشابه ممکن است مقدار متفاوتی از دارو در هر میلیلیتر داشته باشند. وزن تنها عامل انتخاب مقدار مصرف نیست؛ گونه، بیماری، وضعیت کلیه و کبد و داروهای همزمان نیز اهمیت دارند. هدف این بخش فهم بهتر نسخه است، نه محاسبهٔ مستقل درمان.

سه گام برای پیگیری
- 1
پیش از نخستین مصرف
نام حیوان، مادهٔ مؤثره، غلظت، مقدار نسخه، مسیر مصرف و زمانبندی را با برچسب تطبیق دهید؛ موارد ناخوانا را از تجویزکننده بپرسید.
- 2
وسیلهٔ مناسب
برای مایع از سرنگ مدرج مناسب استفاده کنید، نه قاشق آشپزخانه. خردکردن قرص، بازکردن کپسول یا مخلوطکردن با غذا نیازمند تأیید است.
- 3
ثبت و هماهنگی
مصرف واقعی را ثبت کنید تا اعضای خانه دوباره دارو ندهند. در نوبت فراموششده یا استفراغ پس از مصرف، خودسرانه تکرار یا دوبرابر نکنید.
سؤالهای ضروری دربارهٔ نسخه
| وضعیت | از دامپزشک چه بپرسیم؟ | اشتباه پرخطر |
|---|---|---|
| بطری جدید | آیا غلظت همان نسخهٔ قبلی است؟ | استفاده از حجم قبلی بدون بررسی |
| داروی خوراکی | با غذا یا بدون غذا؟ قابل خردکردن است؟ | فرض یکسانبودن تمام قرصها |
| نوبت فراموششده | برای همین دارو و همین فاصله چه کنم؟ | دوبرابرکردن نوبت بعد |
| عارضهٔ تازه | چه علائمی فوریت دارند و نوبت بعد چه شود؟ | قطع ناگهانی همهٔ داروها یا بیاعتنایی |
چکلیست آمادگی
۰ از ۴ مورد
آیا میلیگرم و میلیلیتر دارو قابل جایگزینیاند؟
خیر. میلیگرم مقدار مادهٔ دارویی و میلیلیتر حجم مایع است؛ رابطهٔ آنها به غلظت فرآورده بستگی دارد. برای رفع ابهام نسخه با دامپزشک یا داروساز هماهنگ کنید.