صفحه اصلی

هاب داروهای دامپزشکی

۲۲ داروی رایج با دوز، مکانیسم اثر، عوارض، تداخلات، علائم اوردوز، نکات تجویز، معادل‌های ایرانی و منابع.

هیچ‌گاه بدون نسخه دامپزشک دارو ندهید. اطلاعات این صفحه آموزشی است و مرجع تجویز نیست.

پاسخ کوتاه

آیا می‌توانم داروی انسانی به حیوانم بدهم؟

داروهای انسانی برای حیوانات خانگی امن نیستند؛ در این هاب کاربرد، دوز عمومی، عوارض و موارد منع مصرف داروهای رایج دامپزشکی آمده تا نسخه‌ی دامپزشک را بهتر بفهمید.

نکات کلیدی:

  • استامینوفن برای گربه کشنده و ایبوپروفن برای سگ خطرناک است.
  • دوزها فقط مرجع آموزشی‌اند؛ دوز نهایی را دامپزشک بر پایه‌ی وزن تعیین می‌کند.
  • دوره‌ی آنتی‌بیوتیک را حتی پس از بهبود ظاهری کامل کنید.
  • هر عارضه‌ی جدید پس از شروع دارو را ثبت و به دامپزشک گزارش دهید.

داروهای انسانی که هرگز نباید بدهید

ایبوپروفن / ناپروکسن

نارسایی حاد کلیه و زخم معده در سگ و گربه — حتی یک قرص می‌تواند کشنده باشد.

استامینوفن (تیلنول)

در گربه فاقد آنزیم گلوکورونیداز است؛ ۱ قرص = مرگ سلول کبدی.

آسپرین انسانی

زخم معده شدید؛ دوز دامپزشکی متفاوت است.

اسپری/قطره ضدافسردگی انسانی

سندرم سروتونین، تشنج.

روغن درخت چای

سمیت پوستی و کبدی شدید.

Permethrin بزرگ‌سال (ضد کک سگ) به گربه

تشنج کشنده در گربه.

آموکسی‌سیلین + کلاوولانیک

آنتی‌بیوتیک

Amoxicillin-Clavulanate (Synulox)

عفونت پوست و بافت نرم، عفونت ادراری، آبسه دندان، عفونت زخم گازگرفتگی

سگگربهنسخه‌ای

مترونیدازول

آنتی‌بیوتیک

Metronidazole

اسهال ژیاردیا، عفونت بی‌هوازی، کولیت، IBD

سگگربهنسخه‌ای

پرازی‌کوانتل

ضد انگل

Praziquantel

کرم نواری (تنیا)، اکینوکوک

سگگربه

سلامکتین (Revolution)

ضد انگل

Selamectin

کک، کنه، جرب گوش، کرم قلب (پیشگیری)، کرم گرد

سگگربه

ماروپیتانت (Cerenia)

ضد استفراغ

Maropitant

استفراغ، بیماری حرکت در سفر، پانکراتیت، شیمی‌درمانی

سگگربهنسخه‌ای

مفلوکسیکام

ضد درد

Meloxicam (Metacam)

درد آرتروز، درد بعد از جراحی، التهاب

سگگربهخرگوشنسخه‌ای

انسولین کنین‌سولین

هورمونی

Caninsulin (Lente)

دیابت قندی

سگگربهنسخه‌ای

فروزماید (لازیکس)

قلبی

Furosemide (Lasix)

نارسایی قلبی، ادم ریوی، افزایش فشار خون

سگگربهنسخه‌ای

گاباپنتین

آرام‌بخش

Gabapentin

درد عصبی، آرام‌بخش قبل از ویزیت گربه، ضد تشنج

سگگربه

فلوکونازول

ضد قارچ

Fluconazole

عفونت قارچی پوست، کاندیدا، کریپتوکوک

سگگربهپرندهنسخه‌ای

پردنیزولون

هورمونی

Prednisolone

آلرژی، IBD، آدیسون، لنفوم پالایتیو، بیماری‌های خودایمنی

سگگربهنسخه‌ای

متی‌مازول

هورمونی

Methimazole (Felimazole)

پرکاری تیروئید گربه

گربهنسخه‌ای

فنوباربیتال

ضد تشنج

Phenobarbital

صرع ایدیوپاتیک، تشنج علامتی

سگگربهنسخه‌ای

لوتیراستام (Keppra)

ضد تشنج

Levetiracetam

صرع (افزودنی یا تک‌درمانی)، تشنج کلاستر

سگگربهنسخه‌ای

میرتازاپین

اشتهاآور

Mirtazapine (Mirataz)

اشتهاآور، ضد تهوع، حمایت در CKD/سرطان

گربهسگنسخه‌ای

آملودیپین

قلبی

Amlodipine

فشار خون بالا (به‌ویژه گربه با CKD)

گربهسگنسخه‌ای

بوپرنورفین

ضد درد

Buprenorphine

درد متوسط تا شدید، درد پس از جراحی، FLUTD

گربهسگخرگوشنسخه‌ای

پرازوسین

گوارشی

Prazosin

شلی اسفنکتر مجرای ادرار، پس از کاتتر FLUTD

گربهسگنسخه‌ای

انسولین گلارژین (Lantus)

هورمونی

Insulin Glargine

دیابت گربه (انتخاب اول برای رمیشن)

گربهنسخه‌ای

داکسی‌سایکلین

آنتی‌بیوتیک

Doxycycline

لپتوسپیروز، کرم قلب (به‌عنوان کمکی)، پسیتاکوزیس، اهرلیخیا

سگگربهپرندهنسخه‌ای

سیکلوسپورین

پوستی

Cyclosporine (Atopica)

درماتیت آتوپیک، IBD مقاوم، بیماری‌های خودایمنی

سگگربهنسخه‌ای

فاموتیدین

گوارشی

Famotidine (Pepcid)

زخم معده، ریفلاکس، حمایت همراه NSAID

سگگربه

۷ قانون طلایی تجویز ایمن

1.هرگز بدون نسخه دامپزشک شروع/قطع نکنید — حتی داروهای OTC.
2.دوز را بر اساس وزن دقیق (کیلوگرم) با ترازو محاسبه کنید.
3.زمان مصرف ثابت روزانه را رعایت کنید (انسولین، ضد تشنج).
4.همیشه دوره کامل آنتی‌بیوتیک را تمام کنید حتی اگر علائم برطرف شد.
5.داروهای خانه را در قفسه قفل‌دار دور از حیوان و کودک نگه دارید.
6.تاریخ انقضا و شرایط نگهداری (یخچال) را روزانه بررسی کنید.
7.در صورت بروز عارضه شدید، فوراً دارو را قطع و دامپزشک را مطلع کنید.

نگهداری استاندارد داروهای دامپزشکی

یخچال (۲–۸°C)

انسولین، Cerenia آمپول، واکسن‌ها — هرگز یخ نزنند.

دمای اتاق (۱۵–۲۵°C)

بیشتر قرص‌ها و شربت‌ها؛ دور از نور و رطوبت.

دور از کودک و حیوان

جعبه قفل‌دار؛ سرنگ‌های استفاده‌شده در جعبه ایمن.

مرجع‌های مرتبط

پیش از دادن دارو به حیوان چه بدانیم؟

  • هرگز داروی انسانی را بدون تجویز دامپزشک ندهید — برخی (ایبوپروفن، پاراستامول) کشنده‌اند.
  • دوز را بر اساس وزن دقیق (نه تخمینی) محاسبه کنید.
  • دوره‌ی درمان را کامل کنید حتی اگر علائم برطرف شد — به‌ویژه آنتی‌بیوتیک.
  • دارو را در محل خشک، خنک و دور از دسترس بچه‌ها نگه دارید.
  • تاریخ انقضا را چک کنید؛ دارو منقضی می‌تواند بی‌اثر یا سمی باشد.

چگونه دارو را راحت بدهیم؟

قرص را در تکه‌ی کوچک پنیر، ژامبون بدون نمک، یا Pill Pocket بگذارید. برای گربه، مایع را با سرنگ در گوشه‌ی دهان (نه پشت گلو) وارد کنید. برای مسیر پوستی (Transdermal)، دستکش استفاده کنید تا خودتان جذب نکنید.

عوارض جانبی که باید فوری گزارش شوند

  • استفراغ یا اسهال شدید در ۲۴ ساعت اول.
  • خارش، کهیر، تورم صورت (واکنش آلرژیک).
  • خواب‌آلودگی شدید یا لرزش غیرعادی.
  • تغییر رنگ ادرار یا بی‌اشتهایی طولانی.

پرسش‌های متداول

می‌توانم دوز دارو را خودم تعیین کنم؟+

خیر. دوز دامپزشکی بر پایه‌ی وزن دقیق، گونه، سن، عملکرد کلیه و کبد و تداخل با سایر داروها محاسبه می‌شود و بعضی داروها پنجره‌ی درمانی بسیار باریکی دارند — یعنی فاصله‌ی دوز مؤثر تا دوز سمی کم است (مثل دیگوکسین، فنوباربیتال و برخی شل‌کننده‌ها). حتی «نصف کردن قرص انسانی» خطرناک است، چون بسیاری از قرص‌ها آهسته‌رهش‌اند و شکستن‌شان کل دوز را یک‌جا آزاد می‌کند. همیشه دوز نوشته‌شده روی نسخه را دقیق اجرا کنید و در صورت تردید، دوباره بپرسید.

آیا داروی سگ را می‌توان به گربه داد؟+

به‌هیچ‌وجه به‌صورت خودسرانه. گربه‌ها مسیرهای متابولیکی متفاوتی دارند و در گلوکورونیداسیون ضعیف‌اند، بنابراین داروهایی که در سگ بی‌خطرند در گربه انباشته و سمی می‌شوند. خطرناک‌ترین مثال، قطره‌ها و قلاده‌های ضدکک حاوی پرمترین است که برای سگ استاندارد و برای گربه اغلب کشنده است و تشنج ایجاد می‌کند؛ استامینوفن هم نمونه‌ی کلاسیک دیگری است. حتی داروهای مشترک معمولاً دوز و فاصله‌ی زمانی متفاوتی دارند.

داروی باقی‌مانده یا تاریخ‌گذشته را چه کنم؟+

آن را در سطل زباله‌ی معمولی، سینک یا توالت نریزید؛ باقی‌مانده‌ی آنتی‌بیوتیک و هورمون وارد آب و خاک می‌شود و به مقاومت میکروبی دامن می‌زند، ضمن اینکه حیوان یا کودک ممکن است آن را از زباله بردارد. بهترین راه، تحویل به داروخانه یا کلینیکی است که طرح جمع‌آوری دارو دارد. اگر چنین امکانی نیست، دارو را از بسته خارج کنید، با ماده‌ی نامطلوبی مثل تفاله‌ی قهوه یا خاک بستر مخلوط کنید و در ظرف دربسته و برچسب‌زدایی‌شده دور بیندازید. دارویی که برای یک بیماری خاص تجویز شده را برای دفعه‌ی بعد نگه ندارید.