هاب داروهای دامپزشکی
۲۲ داروی رایج با دوز، مکانیسم اثر، عوارض، تداخلات، علائم اوردوز، نکات تجویز، معادلهای ایرانی و منابع.
هیچگاه بدون نسخه دامپزشک دارو ندهید. اطلاعات این صفحه آموزشی است و مرجع تجویز نیست.
پاسخ کوتاه
آیا میتوانم داروی انسانی به حیوانم بدهم؟
داروهای انسانی برای حیوانات خانگی امن نیستند؛ در این هاب کاربرد، دوز عمومی، عوارض و موارد منع مصرف داروهای رایج دامپزشکی آمده تا نسخهی دامپزشک را بهتر بفهمید.
نکات کلیدی:
- استامینوفن برای گربه کشنده و ایبوپروفن برای سگ خطرناک است.
- دوزها فقط مرجع آموزشیاند؛ دوز نهایی را دامپزشک بر پایهی وزن تعیین میکند.
- دورهی آنتیبیوتیک را حتی پس از بهبود ظاهری کامل کنید.
- هر عارضهی جدید پس از شروع دارو را ثبت و به دامپزشک گزارش دهید.
داروهای انسانی که هرگز نباید بدهید
⛔ ایبوپروفن / ناپروکسن
نارسایی حاد کلیه و زخم معده در سگ و گربه — حتی یک قرص میتواند کشنده باشد.
⛔ استامینوفن (تیلنول)
در گربه فاقد آنزیم گلوکورونیداز است؛ ۱ قرص = مرگ سلول کبدی.
⛔ آسپرین انسانی
زخم معده شدید؛ دوز دامپزشکی متفاوت است.
⛔ اسپری/قطره ضدافسردگی انسانی
سندرم سروتونین، تشنج.
⛔ روغن درخت چای
سمیت پوستی و کبدی شدید.
⛔ Permethrin بزرگسال (ضد کک سگ) به گربه
تشنج کشنده در گربه.
آموکسیسیلین + کلاوولانیک
آنتیبیوتیکAmoxicillin-Clavulanate (Synulox)
عفونت پوست و بافت نرم، عفونت ادراری، آبسه دندان، عفونت زخم گازگرفتگی
مترونیدازول
آنتیبیوتیکMetronidazole
اسهال ژیاردیا، عفونت بیهوازی، کولیت، IBD
پرازیکوانتل
ضد انگلPraziquantel
کرم نواری (تنیا)، اکینوکوک
سلامکتین (Revolution)
ضد انگلSelamectin
کک، کنه، جرب گوش، کرم قلب (پیشگیری)، کرم گرد
ماروپیتانت (Cerenia)
ضد استفراغMaropitant
استفراغ، بیماری حرکت در سفر، پانکراتیت، شیمیدرمانی
مفلوکسیکام
ضد دردMeloxicam (Metacam)
درد آرتروز، درد بعد از جراحی، التهاب
انسولین کنینسولین
هورمونیCaninsulin (Lente)
دیابت قندی
فروزماید (لازیکس)
قلبیFurosemide (Lasix)
نارسایی قلبی، ادم ریوی، افزایش فشار خون
گاباپنتین
آرامبخشGabapentin
درد عصبی، آرامبخش قبل از ویزیت گربه، ضد تشنج
فلوکونازول
ضد قارچFluconazole
عفونت قارچی پوست، کاندیدا، کریپتوکوک
پردنیزولون
هورمونیPrednisolone
آلرژی، IBD، آدیسون، لنفوم پالایتیو، بیماریهای خودایمنی
متیمازول
هورمونیMethimazole (Felimazole)
پرکاری تیروئید گربه
فنوباربیتال
ضد تشنجPhenobarbital
صرع ایدیوپاتیک، تشنج علامتی
لوتیراستام (Keppra)
ضد تشنجLevetiracetam
صرع (افزودنی یا تکدرمانی)، تشنج کلاستر
میرتازاپین
اشتهاآورMirtazapine (Mirataz)
اشتهاآور، ضد تهوع، حمایت در CKD/سرطان
آملودیپین
قلبیAmlodipine
فشار خون بالا (بهویژه گربه با CKD)
بوپرنورفین
ضد دردBuprenorphine
درد متوسط تا شدید، درد پس از جراحی، FLUTD
پرازوسین
گوارشیPrazosin
شلی اسفنکتر مجرای ادرار، پس از کاتتر FLUTD
انسولین گلارژین (Lantus)
هورمونیInsulin Glargine
دیابت گربه (انتخاب اول برای رمیشن)
داکسیسایکلین
آنتیبیوتیکDoxycycline
لپتوسپیروز، کرم قلب (بهعنوان کمکی)، پسیتاکوزیس، اهرلیخیا
سیکلوسپورین
پوستیCyclosporine (Atopica)
درماتیت آتوپیک، IBD مقاوم، بیماریهای خودایمنی
فاموتیدین
گوارشیFamotidine (Pepcid)
زخم معده، ریفلاکس، حمایت همراه NSAID
۷ قانون طلایی تجویز ایمن
نگهداری استاندارد داروهای دامپزشکی
انسولین، Cerenia آمپول، واکسنها — هرگز یخ نزنند.
بیشتر قرصها و شربتها؛ دور از نور و رطوبت.
جعبه قفلدار؛ سرنگهای استفادهشده در جعبه ایمن.
مرجعهای مرتبط
پیش از دادن دارو به حیوان چه بدانیم؟
- هرگز داروی انسانی را بدون تجویز دامپزشک ندهید — برخی (ایبوپروفن، پاراستامول) کشندهاند.
- دوز را بر اساس وزن دقیق (نه تخمینی) محاسبه کنید.
- دورهی درمان را کامل کنید حتی اگر علائم برطرف شد — بهویژه آنتیبیوتیک.
- دارو را در محل خشک، خنک و دور از دسترس بچهها نگه دارید.
- تاریخ انقضا را چک کنید؛ دارو منقضی میتواند بیاثر یا سمی باشد.
چگونه دارو را راحت بدهیم؟
قرص را در تکهی کوچک پنیر، ژامبون بدون نمک، یا Pill Pocket بگذارید. برای گربه، مایع را با سرنگ در گوشهی دهان (نه پشت گلو) وارد کنید. برای مسیر پوستی (Transdermal)، دستکش استفاده کنید تا خودتان جذب نکنید.
عوارض جانبی که باید فوری گزارش شوند
- استفراغ یا اسهال شدید در ۲۴ ساعت اول.
- خارش، کهیر، تورم صورت (واکنش آلرژیک).
- خوابآلودگی شدید یا لرزش غیرعادی.
- تغییر رنگ ادرار یا بیاشتهایی طولانی.
پرسشهای متداول
میتوانم دوز دارو را خودم تعیین کنم؟+
خیر. دوز دامپزشکی بر پایهی وزن دقیق، گونه، سن، عملکرد کلیه و کبد و تداخل با سایر داروها محاسبه میشود و بعضی داروها پنجرهی درمانی بسیار باریکی دارند — یعنی فاصلهی دوز مؤثر تا دوز سمی کم است (مثل دیگوکسین، فنوباربیتال و برخی شلکنندهها). حتی «نصف کردن قرص انسانی» خطرناک است، چون بسیاری از قرصها آهستهرهشاند و شکستنشان کل دوز را یکجا آزاد میکند. همیشه دوز نوشتهشده روی نسخه را دقیق اجرا کنید و در صورت تردید، دوباره بپرسید.
آیا داروی سگ را میتوان به گربه داد؟+
بههیچوجه بهصورت خودسرانه. گربهها مسیرهای متابولیکی متفاوتی دارند و در گلوکورونیداسیون ضعیفاند، بنابراین داروهایی که در سگ بیخطرند در گربه انباشته و سمی میشوند. خطرناکترین مثال، قطرهها و قلادههای ضدکک حاوی پرمترین است که برای سگ استاندارد و برای گربه اغلب کشنده است و تشنج ایجاد میکند؛ استامینوفن هم نمونهی کلاسیک دیگری است. حتی داروهای مشترک معمولاً دوز و فاصلهی زمانی متفاوتی دارند.
داروی باقیمانده یا تاریخگذشته را چه کنم؟+
آن را در سطل زبالهی معمولی، سینک یا توالت نریزید؛ باقیماندهی آنتیبیوتیک و هورمون وارد آب و خاک میشود و به مقاومت میکروبی دامن میزند، ضمن اینکه حیوان یا کودک ممکن است آن را از زباله بردارد. بهترین راه، تحویل به داروخانه یا کلینیکی است که طرح جمعآوری دارو دارد. اگر چنین امکانی نیست، دارو را از بسته خارج کنید، با مادهی نامطلوبی مثل تفالهی قهوه یا خاک بستر مخلوط کنید و در ظرف دربسته و برچسبزداییشده دور بیندازید. دارویی که برای یک بیماری خاص تجویز شده را برای دفعهی بعد نگه ندارید.