پشت هر شانهٔ تخم‌مرغ: مرغ تخم‌گذار و جوجه‌های نر

مرغ تخم‌گذار امروزی سالانه حدود سیصد تخم می‌گذارد. شیوه‌های نگهداری، سرنوشت جوجه‌های نر و معنای برچسب‌های قفس، بدون قفس و آزاد را بشناسید.

تصویر آموزشی هوش مصنوعی: مرغ‌های تخم‌گذار کنار لانه و تخم‌ها

اصلاح نژاد برای تخم بیشتر

سویه‌های تجاری برای تولید تخم بیشتر انتخاب شده‌اند؛ مقدار تولید به سویه، سن و شرایط نگهداری وابسته است. سلامت استخوان تنها به کلسیم مرتبط نیست: تغذیه، فرصت حرکت، طراحی سالن و خطر برخورد نیز در آسیب‌های استخوان نقش دارند.

قفس، بدون قفس، آزاد

قفس متعارف در اتحادیهٔ اروپا از ۲۰۱۲ ممنوع شده، ولی در بسیاری از کشورها رایج است. بدون قفس و آزاد فضای بیشتری می‌دهند، اما تراکم و مدیریت همچنان تعیین‌کننده‌اند.

جوجه‌های نر

نرهای نژاد تخم‌گذار نه تخم می‌گذارند و نه برای گوشت اقتصادی‌اند؛ بنابراین در بسیاری از کشورها در روز اول از بین می‌روند. فناوری تعیین جنسیت در تخم در برخی کشورهای اروپایی رایج شده است.

آنچه برای ارزیابی باید بدانیم

رفاه مرغ تخم‌گذار به امکان حرکت، جست‌وجوی خوراک، استفاده از لانه، سلامت استخوان و کیفیت محیط وابسته است. EFSA خطرهای سامانه‌های مختلف را مقایسه می‌کند؛ هیچ نام سامانه‌ای به‌تنهایی تضمین نمی‌کند همهٔ نیازهای مرغ برآورده شده باشد.

نیازهای رفتاری مرغ در طراحی سالن

مرغ به فرصت جست‌وجوی خوراک و نوک‌زدن به بستر، حمام خاک، استفاده از نشیمن و تخم‌گذاری در لانه نیاز دارد. حمام خاک رفتار تمیزکردن پرها در بستر مناسب است؛ صرف وجود کمی پوشال یا یک نشیمن، استفادهٔ کافی همهٔ مرغ‌ها را تضمین نمی‌کند. کیفیت بستر، دسترسی و رقابت بر سر منابع نیز اهمیت دارند.

در سامانه‌های بدون قفس، فضای حرکت بیشتر می‌تواند فرصت رفتارهای طبیعی را فراهم کند؛ اما مسیرهای حرکت، ارتفاع‌ها و محل منابع باید طوری طراحی شوند که برخورد و آسیب کمتر شود. برای ارزیابی، هم امکانات را ببینید و هم رفتار و سلامت مرغ‌ها را بررسی کنید. نبود قفس به معنی نبود خطر رفاهی نیست.

منبع این بخش: EFSA — Welfare of laying hens on farm (2023)

استخوان، پر و پوست؛ شاخص‌هایی که روی بسته نیستند

آسیب و شکستگی استخوان جناغ از موضوعات مهم رفاه مرغ تخم‌گذار است. تغذیه، ویژگی‌های پرنده، طراحی محل نگهداری و خطر برخورد همگی می‌توانند نقش داشته باشند. پوستهٔ محکم یک تخم‌مرغ، سلامت استخوان مرغ را ثابت نمی‌کند و از نگاه‌کردن به عکس نمی‌توان شکستگی یا درد را تشخیص داد.

نوک‌زنی آسیب‌زا، از دست‌دادن پر و زخم پوست نیز نیازمند پایش و اصلاح علت‌های محیطی و مدیریتی است. از تولیدکننده دربارهٔ ثبت آسیب‌ها، رسیدگی به پرندهٔ زخمی و اقدامات پیشگیری بپرسید. وجود یک رویهٔ مکتوب مفید است، اما اجرای واقعی و نتیجهٔ پایش را باید جداگانه بررسی کرد.

منبع این بخش: EFSA — Laying-hen welfare: hazards and recommendations

زنجیرهٔ تخم‌مرغ از جوجه‌کشی تا پایان دوره

نرهای سویهٔ تخم‌گذار برای تولید تخم استفاده نمی‌شوند و سرنوشت آن‌ها در جوجه‌کشی یک پرسش اخلاقی مستقل است. تعیین جنسیت در تخم می‌تواند بخشی از این مسئله را تغییر دهد، اما دسترسی و اجرای آن در زنجیره‌های تولید یکسان نیست. برچسب «بدون قفس» دربارهٔ محل نگهداری مرغ است و به‌خودی‌خود پاسخ این پرسش را نمی‌دهد.

گرفتن و حمل مرغ‌ها در پایان دوره نیز بخشی از ارزیابی رفاه است. وجود لانه و نشیمن در سالن، رفتار مسئولان هنگام بارگیری یا رسیدگی به مرغ آسیب‌دیده را روشن نمی‌کند. اگر اطلاعات قابل‌تأیید در دسترس نیست، نتیجه را «نامشخص» بنویسید؛ نبود اطلاعات، اثبات خوب یا بد بودن یک تولیدکننده نیست.

منبع این بخش: WOAH — Animal welfare principles

مسیر موضوع در سه مرحله

  1. 1

    جوجه‌کشی

    سرنوشت جوجه‌های نر و کاربرد تعیین جنسیت در تخم به کشور و تولیدکننده وابسته است؛ دربارهٔ زنجیرهٔ تأمین سؤال مشخص بپرسید.

  2. 2

    دورهٔ تخم‌گذاری

    خوراک مناسب، محیط قابل‌استفاده، لانه و پایش آسیب‌ها مهم‌اند. فقط شمار تخم‌ها تصویر کاملی از سلامت نمی‌دهد.

  3. 3

    پایان دوره

    نحوهٔ گرفتن، جابه‌جایی و رسیدگی به مرغ‌های آسیب‌دیده نیز جزئی از رفاه است؛ بررسی را به داخل سالن محدود نکنید.

مقایسهٔ معیارها و محدودیت شواهد

نشانه‌هایی برای پرسش دقیق‌تر؛ نه رتبه‌بندی قطعی تولیدکنندگان
موضوعچه چیزی بررسی شود؟چه نتیجه‌ای نمی‌توان گرفت؟
بدون قفسفضای حرکت، بستر، لانه و تراکم واقعیبدون قفس الزاماً به معنای دسترسی به فضای باز نیست.
دسترسی به بیرونامکان استفادهٔ واقعی از محیط و حفاظت از گرما و شکارچیوجود در خروجی ثابت نمی‌کند همهٔ مرغ‌ها از آن استفاده می‌کنند.
سلامتشکستگی، آسیب پر و پوست و نحوهٔ رسیدگییک تصویر تبلیغاتی جای داده‌های پایش سلامت را نمی‌گیرد.

چک‌لیست بررسی زنجیرهٔ تخم‌مرغ

۰ از ۶ مورد بررسی شده

پرسش‌های پرتکرار

آیا تخم‌مرغ بدون قفس همیشه رفاه بهتری دارد؟

این شیوه امکان حرکت و برخی رفتارها را بیشتر می‌کند، اما تراکم، طراحی و مدیریت همچنان مهم‌اند. آسیب، بیماری و رقابت بر سر منابع باید بررسی شوند؛ نام سامانه به‌تنهایی تضمین رفاه نیست.

آیا تعیین جنسیت در تخم همه‌جا اجرا می‌شود؟

خیر. دسترسی و مقررات کشورها و تولیدکنندگان متفاوت است. بدون اطلاعات قابل‌تأیید از همان زنجیرهٔ تأمین، نمی‌توان گفت تخم‌مرغ مشخصی با این روش تولید شده است.

جایگزین تخم‌مرغ در آشپزی چیست؟

انتخاب به کارکرد بستگی دارد: آرد نخود برای برخی کوکوها، توفو برای خوراک و بزرک با آب برای اتصال مواد بعضی شیرینی‌ها مناسب است. این جایگزینی آشپزی به معنی برابری کامل پروتئین و ریزمغذی‌ها نیست؛ کل رژیم را متنوع نگه دارید.

گام‌های عملی

  • آرد نخود برای کوکو و املت گیاهی
  • توفوی له‌شده به‌جای نیمرو
  • پودر بزرک (کتان) با آب در شیرینی‌پزی

زندگی هر گونه

مقاله‌های دیگر

منابع و مراجع علمی

  1. EFSA — Welfare of laying hens on farm (2023). https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/7789
  2. WOAH — Animal welfare. https://www.woah.org/en/what-we-do/animal-health-and-welfare/animal-welfare/

این منابع برای مطالعهٔ بیشتر و بررسی شواهد ارائه شده‌اند؛ وجود منبع به معنی تأیید مستقل همهٔ جمله‌ها یا بازبینی دامپزشکی این صفحه نیست. اگر ادعا یا منبعی نیاز به اصلاح دارد، از طریق صفحهٔ تماس به ما خبر دهید.