بهداشت

عفونت تنفسی در خزندگان؛ علائم، علت‌ها و زمان مراجعه

خس‌خس، تنفس با دهان باز و ترشح بینی در مار، لاک‌پشت و مارمولک معمولاً به دما، رطوبت یا بهداشت محفظه گره خورده است؛ چه چیزی را بررسی کنیم و چرا آنتی‌بیوتیک خودسرانه خطرناک است.

مار پیتون توپی سالم در حال حرکت روی شاخه

پاسخ کوتاه

علائم عفونت تنفسی در خزندگان چیست و چه باید کرد؟

تنفس با دهان باز، خس‌خس یا صدای کلیک، حباب یا ترشح از بینی و دهان، بی‌اشتهایی و بی‌حالی نشانه‌های رایج‌اند. دما و رطوبت را با دماسنج و رطوبت‌سنج بسنجید و برای معاینه به دامپزشک خزندگان مراجعه کنید؛ عفونت‌ها می‌توانند باکتریایی، ویروسی یا قارچی باشند و دارو باید پس از تشخیص و با دوز مخصوص گونه تجویز شود.

چرا خزنده‌ها دچار عفونت تنفسی می‌شوند

خزندگان خونسردند و سیستم ایمنی‌شان در دمای پایین‌تر از محدودهٔ مناسب گونه ضعیف‌تر کار می‌کند. سمت گرم ناکافی، رطوبت بسیار زیاد یا بسیار کم، بستر کثیف یا کپک‌زده، تهویهٔ ضعیف و استرس ناشی از حمل‌ونقل یا هم‌قفسی از عوامل زمینه‌سازند.

کمبود ویتامین A، به‌ویژه در لاک‌پشت‌های آبزی با جیرهٔ نامناسب، می‌تواند پوشش دستگاه تنفس را آسیب‌پذیر کند. برخی عفونت‌های ویروسی مانند نیدوویروس در پیتون‌ها و هرپس‌ویروس در لاک‌پشت‌ها مسری‌اند؛ حیوان تازه‌وارد را جدا نگه دارید.

علائمی که باید ببینید

تنفس با دهان باز در حالت استراحت، کشیدن گردن به بالا، خس‌خس یا صدای کلیک، حباب یا ترشح غلیظ در بینی و دهان، و تورم اطراف چشم از نشانه‌های مهم‌اند. در لاک‌پشت آبزی، شنای کج یا ناتوانی در غوطه‌ور شدن می‌تواند به ریه مربوط باشد.

بی‌اشتهایی، بی‌حالی و ماندن طولانی در سمت گرم یا سرد هم علامت‌های کلی‌اند. چون خزنده‌ها بیماری را پنهان می‌کنند، وقتی علائم دیده می‌شود بیماری اغلب پیشرفت کرده است.

تشخیص و درمان

دامپزشک ممکن است معاینه، رادیوگرافی، کشت ترشح یا آزمایش ویروس انجام دهد. درمان شامل اصلاح دما و رطوبت، مایع‌درمانی، تغذیهٔ حمایتی، گاهی نبولایزر و در صورت عفونت باکتریایی آنتی‌بیوتیک مناسب است.

آنتی‌بیوتیک باقی‌ماندهٔ سگ، گربه یا انسان را به خزنده ندهید؛ دوز، فاصلهٔ تجویز و حتی دمایی که دارو در آن اثر می‌کند در خزندگان متفاوت است و مصرف نادرست مقاومت میکروبی و آسیب کلیه ایجاد می‌کند. دورهٔ درمان را کامل کنید، حتی اگر علائم زود بهتر شوند.

پیشگیری در محفظه

محدودهٔ دمای روز و شب و رطوبت مناسب همان گونه را از منبع معتبر بگیرید و با ابزار دیجیتال در دو سمت محفظه پایش کنید. منبع گرما را با ترموستات کنترل کنید و جریان هوای سرد کولر یا پنجره را از محفظه دور نگه دارید.

  1. دما و رطوبت را روزانه ثبت کنید.
  2. بستر خیس یا کثیف را سریع عوض کنید و آب را تمیز نگه دارید.
  3. حیوان تازه‌وارد را دست‌کم چند هفته جدا نگه دارید.
  4. پس از دست زدن به هر خزنده دست‌ها را بشویید.
  5. وزن و اشتها را ثبت کنید تا تغییرها زود دیده شوند.

برنامهٔ عملی

  • دماسنج و رطوبت‌سنج دیجیتال در سمت گرم و خنک
  • ترموستات برای همهٔ منابع گرما
  • تهویهٔ کافی بدون جریان هوای مستقیم سرد
  • قرنطینهٔ حیوان تازه‌وارد
  • ثبت وزن، اشتها و دفع
  • دامپزشک آشنا با خزندگان پیش از بروز بیماری

پرسش‌های پرتکرار

آیا افزایش دما به‌تنهایی عفونت را درمان می‌کند؟

اصلاح دما به ایمنی کمک می‌کند، اما عفونت جاافتاده معمولاً به تشخیص و درمان دامپزشکی نیاز دارد؛ گرمای بیش از حد هم خطر گرمازدگی دارد.

عفونت تنفسی خزنده به انسان منتقل می‌شود؟

عامل‌های تنفسی رایج خزندگان معمولاً برای انسان خطر عمده‌ای نیستند، اما خزندگان می‌توانند سالمونلا داشته باشند؛ شستن دست همیشه لازم است.

حباب در دهان مار همیشه نشانهٔ بیماری است؟

حباب یا ترشح مکرر در حالت استراحت غیرطبیعی است و باید بررسی شود؛ قطرهٔ آب پس از نوشیدن با حباب پایدار تفاوت دارد.

منابع و حدود این راهنما

مطالب با اتکا به راهنماهای زیر تدوین شده‌اند؛ بازبینی انسانی دامپزشکی برای این صفحه ادعا نمی‌شود. این اطلاعات جای معاینه، نسخه یا مقررات رسمی سفر را نمی‌گیرند.

صفحه‌های مرتبط سموم، داروها و گونه‌ها

راهنماهای مرتبط