روزهای نخست و اولین معاینه
پیش از ورود، سیم، دارو، شوینده، گیاه خطرناک و اشیای قابل بلع را دور کنید. بستر آرام، آب تازه، قلاده یا هارنس مناسب و محل دفع آماده باشد. غذای قبلی و سوابق واکسن را از سرپرست قبلی بخواهید؛ تغییر هم‌زمان غذا، محیط و برنامه میتواند سازگاری را سخت کند.
برای معاینهٔ اولیه در روزهای نخست هماهنگ کنید و در صورت بیماری منتظر نمانید. سن تقریبی، وزن، قلب، دهان، پوست، انگل و رشد بررسی می‌شوند. نمونهٔ مدفوع را فقط طبق دستور کلینیک جمع کنید. هویت‌گذاری و راه تماس سرپرست، و زمان مناسب عقیم‌سازی نیز در همین برنامه مطرح شوند.
تغذیه برای رشد، نه رشد سریع‌تر
غذایی انتخاب کنید که کامل و متعادل بودن برای مرحلهٔ رشد را روی برچسب اعلام کند؛ برای تولهٔ نژاد بزرگ، مناسب بودن برای رشد سگ‌های بزرگ اهمیت ویژه دارد. گوشت تنها، غذای سفره و جیرهٔ خانگی بدون فرمول متخصص ممکن است تعادل کلسیم و سایر مواد مغذی را برهم بزنند. مکمل کلسیم را به غذای کامل خودسرانه اضافه نکنید.
وعده‌های اندازه‌گیری‌شده را در طول روز تقسیم کنید؛ توله‌های کم‌سن معمولاً به وعده‌های کوچک‌تر و بیشتر نیاز دارند. مقدار روزانه به انرژی غذا، جثه، روند وزن و وضعیت بدنی وابسته است. تشویقی‌ها بخشی از همین سهم‌اند؛ برای بیشتر حیوانات بهتر است از حدود ده درصد انرژی روزانه بیشتر نشوند. غذای خام خطر میکروبی برای حیوان و خانواده دارد.
تغییر غذا را تدریجی انجام دهید و مدفوع و اشتها را ثبت کنید. آب همیشه در دسترس باشد. زمان گذار به غذای بالغ با پایان رشد و جثه تعیین میشود؛ یک‌سالگی برای همهٔ نژادها پایان رشد نیست. نوزاد شیرخوار یا تولهٔ بی‌مادر به برنامهٔ جداگانهٔ دامپزشکی نیاز دارد.
واکسن، انگل و تماس با سگ‌های دیگر
واکسن‌های پایه معمولاً از حدود ۶ تا ۸ هفتگی آغاز و با فاصلهٔ تعیین‌شده تکرار می‌شوند تا آخرین نوبت سری اولیه در دست‌کم ۱۶ هفتگی یا بعد از آن باشد؛ در خطر بالا برنامه میتواند طولانی‌تر شود. راهنمای WSAVA نوبت پایهٔ بعدی را در حدود ۶ ماهگی پیشنهاد می‌کند. واکسن هاری و واکسن‌های غیرپایه تابع محصول، خطر و مقررات‌اند؛ دفترچه را با دامپزشک تطبیق دهید.
پیشگیری از انگل روده، کک و کنه بر اساس سن، وزن، محل زندگی و تماس‌ها تنظیم میشود؛ محصول سگ بالغ یا داروی باقی‌مانده مناسب هر توله نیست. در ایران دربارهٔ خطرهای منطقه‌ای، هاری و بیماری‌های منتقله از ناقل سؤال کنید. تا روشن شدن وضعیت سلامت، تماس با حیوان بیمار، مدفوع و محل‌های پرتردد سگ‌ها را محدود کنید.
اجتماعیسازی بدون ترساندن یا انزوا
ماه‌های نخست فرصت مهم یادگیری‌اند. صداها، افراد و سطوح تازه را در فاصله و شدت قابل تحمل همراه پاداش معرفی کنید. اجتماعیسازی به معنی تماس اجباری با همهٔ سگ‌ها یا تحمل نوازش غریبه‌ها نیست؛ عقب رفتن، بدن خشک یا تلاش برای فرار علامت کم کردن شدت تجربه است.
لازم نیست همهٔ تجربه‌های مثبت را تا تکمیل واکسن عقب بیندازید. با دامپزشک دربارهٔ محیط کمخطر، سگ سالم و واکسینه و کلاس دارای کنترل بهداشت هماهنگ کنید. حمل در آغوش در محیط امن یا شنیدن صدا از فاصله میتواند بخشی از برنامه باشد. تنبیه، قلادهٔ شوک و مواجههٔ اجباری را جای آموزش نگذارید.
دستشویی، گاز گرفتن و خواب
بعد از بیدار شدن، غذا و بازی فرصت دفع بدهید و دفع در محل مناسب را فوراً پاداش دهید. حادثه را بدون دعوا تمیز کنید؛ فرو کردن بینی یا تنبیه پس از اتفاق چیزی دربارهٔ محل درست آموزش نمی‌دهد. تکرر ادرار، درد یا تغییر ناگهانی عادت را فقط مشکل آموزش ندانید.
برای جویدن، وسیلهٔ مناسب اندازه و دندان در دسترس بگذارید و بازی با دست را به اسباب‌بازی منتقل کنید. اگر هیجان بالا رفت، وقفهٔ آرام و خواب کمک‌کننده است. باکس یا فضای امن را با تجربهٔ مثبت معرفی کنید، نه حبس طولانی یا مجازات. تنها ماندن را کوتاه و تدریجی تمرین کنید؛ ترس شدید نیاز به کمک دارد.
فعالیت و سلامت دهان در دورهٔ رشد
بازی آزاد کوتاه و پیاده‌روی متناسب با تحمل توله بهتر از دویدن اجباری، پرش تکراری یا تمرین استقامتی است. یک فرمول دقیقه‌به‌ازای ماه برای همهٔ توله‌ها قابل اتکا نیست. لنگش یا بی‌میلی به حرکت را با استراحت نامحدود یا مکمل خانگی درمان نکنید؛ معاینه لازم است.
لمس ملایم پنجه، گوش و لب را با پاداش تمرین کنید. با محصول مخصوص حیوان و مسواک نرم به مراقبت دهان عادت دهید؛ هنگام درد توقف کنید. شکستگی دندان، خونریزی قابل توجه یا باقی ماندن دندان شیری کنار دندان دائمی را برای بررسی گزارش کنید. استخوان و اشیای بسیار سخت ممکن است دندان را بشکنند.
مشکلات شایع و اقدام مناسب
اسهال و استفراغ می‌توانند از تغییر غذا، انگل، جسم خارجی یا عفونت از جمله پاروو باشند؛ از روی بو یا رنگ تشخیص قطعی ندهید. تولهٔ کم‌سن سریع‌تر بدحال میشود. با اسهال یا استفراغ با کلینیک تماس بگیرید و برای خون، بی‌حالی یا تکرار علائم فوری مراجعه کنید؛ داروی ضداسهال انسانی و گرسنه نگه داشتن خودسرانه مناسب نیست.
سرفه، ترشح بینی، خارش، کچلی یا مدفوع غیرعادی باید بررسی شوند و تا ارزیابی، تماس نزدیک با حیوانات دیگر محدود شود. ضعف، لرزش و افتادن در تولهٔ کوچک ممکن است با افت قند یا بیماری دیگر همراه باشند؛ به حیوان بی‌هوش خوراک ندهید. برای جسم بلعیده‌شده، سم یا تلاش بی‌نتیجه برای استفراغ فوراً کمک بگیرید.